VerslaggeverscolumMargriet Oostveen

Waarom #MeToo minder over seks en meer over respect mag gaan

Edith Rijken is een tachtigjarige, trouwe lezeres van de columns van Youp van ’t Hek in NRC. Vorige week drukten ze daar een brief van haar af over een kleine, vrijwel niet gebeurde gebeurtenis. Een brief aan Youp, die in al zijn eenvoud nauwkeurig samenvatte wat een jaar na #MeToo van belang is.

Edith Rijken als twaalfjarige. Beeld RV

Youp van ’t Hek windt zich zoals velen op over #MeToo, of althans de zaken die volgens Youp niet belangwekkend genoeg zijn. Zoals het ‘wanstaltig amateurtoneel’ van Christine Blasey Ford, die in Washington getuigde dat toekomstig opperrechter Brett Kavanaugh haar op haar vijftiende had aangerand. Een belediging van ‘echt verkrachte’ vrouwen, aldus Youp, die kritiek op hemzelf ‘bakfietsgekrakeel’ noemt.

Youp van ’t Hek schrijft dit als columnist en bedrijft in dat hoekje satire, dus het is theoretisch mogelijk dat hij doelbewust een soort GeenStijl lezende Buckler-lul uithangt, om een manier van denken uit te vergroten die hij eigenlijk afwijst. Niet waarschijnlijk, maar je mag het niet uitsluiten.

Dan de brief van Edith Rijken. Zij beschrijft nuchter hoe ze als twaalfjarige in de Solexwerkplaats van haar vader regelmatig werd belaagd door een grote man. Haar vader juichte dat toe, want hij was een klant, dus ze moest aardig voor hem zijn. En ze wist altijd te ontsnappen, naar haar moeder, die er nooit over begon tegen haar vader. Edith Rijken schrijft: ‘Is er dus ‘niks gebeurd’? Toch wel!’ Zoiets blijft in je zitten, schrijft ze, ‘ik ben nog altijd beducht voor zo’n man, ook al overkomt het mij niet meer.’

Edith Rijken nu. Beeld RV

Heel eenvoudig brengt een tachtigjarige hier de waarde van modern #MeToo terug tot de essentie: een vrouw wordt nog ‘heel vaak niet gerespecteerd en mag niet zijn wie ze is’, schrijft Edith Rijken. ‘Zolang men niet beter weet, kan het nooit veranderen en zullen vrouwen nooit met respect behandeld worden. Daarom #MeToo.’

Juist, dacht ik. #MeToo zou ook wel eens wat minder over seks en meer over dat respect mogen gaan.

Ik mag bij haar thuis in Zeist komen, al is Edith Rijken er wel een beetje nerveus van, zo krijgt ze tijdens het gesprek soms even hartkloppingen. Maar wat moet dat moet. Ze was ooit Dolle Mina, vindt ze nu wel wat gênant, ‘want feministen zijn vaak een beetje vervelend’. En ze vindt mannen net zo leuk. Die zeuren tenminste niet en ze zijn lekker rechtdoorzee. ‘Ik ging vooral bij Dolle Mina om te leren práten’, zegt ze. Haar moeder zei dagelijks dat je een man altijd terwille moest zijn. En Ediths eerste man zei: ‘Wanneer houd jij nou eens op met veranderen.’ Hij bleek zelf al drie jaar een vriendin te hebben. Ze gingen scheiden. ‘Mijn persoonlijke slogan werd toen een tijdje: wie voor mijn voeten loopt, die krijgt een schop.’

Maar toen gingen de Mina’s allemaal in vrouwenhuizen wonen en werden sommigen lesbisch ‘terwijl ze dat helemaal niet waren’ en vielen díe vrouwen haar lastig. ‘Want dat kan dus ook, nou ja zeg.’

Edith Rijken is vaak ook niet blij met Metoo, dat ‘gekissebis’ en dat steeds meer mensen steeds minder aardig voor elkaar lijken te zijn. En ze voelt zich geen slachtoffer van destijds, integendeel, ze heeft een fijn leven en die griezel in de werkplaats heeft haar alert gemaakt en zo wellicht erger voorkomen. Toen in de sauna een keer een man volledig naakt - bam - op haar kwam liggen gaf ze hem ‘een enórme trap’.

Dat is nou het goede van de bewustwording, zegt Edith Rijken. ‘Dat je leert zeggen: ik wil dat niet.’

Anita Hill in New York Magazine deze week. Beeld RV

Deze week brengt het Amerikaanse tijdschrift New York Magazine een prachtige special over de hamvraag van #MeToo: wat doen vrouwen met macht? Een aanrader. Een indrukwekkende reeks bekende vrouwen doet de komende dagen online uit de doeken hoe ze zich tot macht verhouden. Zoals Anita Hill, die in 1991 al bij de hoorzitting over de benoeming van Clarence Thomas tot opperrechter bij het Amerikaanse hooggerechtshof getuigde dat hij haar seksueel intimideerde. Ook zij is weggezet als een hysterische fantast. Maar juist dankzij haar getuigenis kwam er een wet die slachtoffers van intimidatie recht op schadevergoeding gaf. Waarna ze zich uit begonnen te spreken.

De rest is geschiedenis. Over vrouwen die nog steeds blijven veranderen. Heel irritant soms, maar godzijdank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden