Verslaggeverscolumn in Den Haag

Waarom mantelzorgers geen gele hesjes dragen

Verslaggeverscolumn – Toine Heijmans in Den Haag.

Het Libelle Nieuwscafé is vol en ik tref er een haag aan lotgenoten. Te gast is de knappe minister voor Mantelzorg, en die willen de Libelle-lezers graag zien, maar niet zozeer omdat hij knap is. Ze mantelzorgen allemaal, en vaak in stilte, en hebben daar vragen over. Mantelzorg is wat de lezers van Libelle bindt.

Zodra ik over mijn dementerende vader begin, komen ze met praktijkadviezen, zo ingeregeld is hun leven. ‘Ben je al bij de rechter geweest? O jongen, weet je wat je moet doen? Je moet niet alleen bewindvoerder worden maar meteen curator. Dat scheelt echt enórm veel werk.’

Een haag van lotgenoten. Beeld RV

Mantelzorg is een term die liefde en barmhartigheid suggereert, maar die vaak een eufemisme is voor emotionele dwangarbeid. Je dementerende vader helpen met poepen blijft altijd ongemakkelijk.

‘Vier-en-twintig uur per dag’, zegt de Rotterdamse die pal voor me zit, als ze het woord mantelzorger hoort. En ze somt het rijtje familieleden op dat hulp behoeft. Ik vraag haar wat ze van de minister verwacht. Ze haalt haar schouders op. ‘Wat kan ie nou? Die man is met handen en voeten gebonden.’

Een uitstekende politieke analyse.

Entree minister Hugo de Jonge, een aardige gast met grote manchetknopen die de manieren heeft van Mark Rutte maar dan minder elastisch. Hij opereert rauwer en inhoudelijker. Beweegt zich direct na binnenkomst naar de doelgroep en praat daar als een oude familievriend. Het is er ook de gelegenheid naar: de Libelle is een gezellig tijdschrift, Erica Terpstra is aanwezig en verspreidt een parfum van optimisme en levenslust. Dat kunnen de mantelzorgers wel gebruiken.

Heleen Mensinga zorgde twintig jaar voor haar man die nu in een verpleeghuis woont, en komt daar nog elke dag drie uur, ‘ik kan het niet loslaten’. ‘Je rolt er langzaam in’, zegt ze, ‘en voor je het weet staat je leven in het teken van de zorg’. Ze heeft een vraag voor de minister en hoop dat ze die durft te stellen. Ze wil hem duidelijk maken dat het een grens heeft, zieke mensen zo lang mogelijk thuis laten wonen. Het kabinetsbeleid.

Hugo de Jonge en Ebru Umar. Beeld RV

De eerste vraag van interviewer Ebru Umar gaat over het waarom van Hugo’s baard, en de tweede over zijn gezinsleven. Van het weekend nog stond Ebru in de voorste linie van de gele hesjes te protesteren tegen van alles in het algemeen en dit kabinet in het bijzonder, maar hier moet het ook een beetje onderhoudend blijven.

‘Als het Binnenhof een maand de deuren dichtdoet’, zegt Hugo, ‘draait ons land prima door. Maar als vrijwilligers een dag het werk neerleggen staat alles stil.’

Zeker – maar dat compliment kennen ze al. De minister voor Mantelzorg heeft uiteraard respect voor de mantelzorgers, maar verder weinig weg te geven. Er is ‘niet zozeer een probleem met geld’, zegt hij, er is zelfs vijf miljard extra komend jaar, maar er zijn te weinig mensen die het werk willen doen. Dus blijft het kabinet leunen op de mantelzorgers.

‘Mantelzorgen is echt élke dag’, zegt Heleen.

‘Ik heb een vriend, die is huisarts’, zegt haar buurvrouw, ‘en die krijgt er steeds meer patiënten bij: mantelzorgers.’

Heleen was op een gegeven moment zo uitgeput dat ze de instanties vroeg om een weekje vakantie. Dat ging niks worden, zeiden de instanties, want het paste nergens in de wet- en regelgeving, ‘ik kreeg te horen: weet u wel wat dat kóst?’

Heleen Mensinga. Beeld RV

Mantelzorgers kappen zich met machetes een weg door protocollen en procedures, opgetuigd door overheden die bezig zijn de kosten te beheersen. Ombudsman Reinier van Zutphen presenteerde twee weken terug een luid en duidelijk rapport: mantelzorgers vinden chaos en onredelijke drempels op hun pad, veroorzaakt door het ‘hokjes- en potjesdenken’ van de overheid, die een koele en onoverzichtelijke bureaucratie uitbaat, opgetuigd langs onoverzichtelijke wetten.

‘Mantelzorgers staan vaak alleen’, zei Van Zutphen op de radio, ‘emotioneel, maar ook in praktische zin’. Hij wil daarom één gemeentelijk loket.

Niet nodig, reageerde de minister.

‘Ik denk dat de minister eens goed moet lezen wat we hebben opgeschreven’, zei Van Zutphen. ‘Het zijn verhalen van de mensen zelf en daar moet je naar luisteren.’

Het nieuws kreeg weinig aandacht, zoals mantelzorgers doorgaans weinig aandacht krijgen. Mantelzorgers zijn te braaf. Die trekken geen gele hesjes aan. Maar Heleen staat stoer op en zegt tegen de minister dat langer thuis wonen ook nadelen heeft. ‘Een verpleeg-huis is soms beter.’

Hugo knikt en zegt terug dat het aantal ouderen de komende jaren groeit, dat het ‘een extra oplet-punt is voor iedereen’, en ‘we zullen goed moeten kijken naar nieuwe vormen van zorg’ en ‘we moeten mantelzorgers ondersteunen want mantelzorg is gewoon heel zwaar’.

Aardige man, concludeert Heleen. ‘Maar waarschijnlijk gaat er niet veel veranderen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.