Commentaar Burgemeester

Waarom laten we inwoners niet gewoon hun eigen burgemeester kiezen?

De huidige procedure van het benoemen van burgemeesters levert te weinig serieuze gegadigden op.

Commissaris van de koning in Noord-Holland Johan Remkes Beeld ANP

Het is met de vacature Amsterdam niet de eerste keer dat commissaris van de koning in Noord-Holland Johan Remkes geconfronteerd wordt met een tekort aan geschikte sollicitanten. Ook in Zaandam lukte het niet om in één ronde de juiste persoon te vinden. Pas in de tweede ronde viel de keuze op Jan Hamming, die ook in Den Bosch had gesolliciteerd.

Dat een vacature opnieuw moet worden opengesteld, houdt een diskwalificatie in voor degenen die in eerste instantie solliciteerden. Het is nooit leuk als dat op straat komt te liggen, wat – ondanks de geheimhoudingsplicht van de leden van de vertrouwenscommissies – vaak is gebeurd.

Die vertrouwenscommissies, bestaande uit leden van de gemeenteraad, vormen een problematisch onderdeel van de benoemingsprocedure. Zij maken het namelijk onmogelijk dat er publiek debat wordt gevoerd, laat staan publieke verantwoording wordt afgelegd, over de aanstelling van de burgemeester. Daar ligt het echte probleem.

Zo moeten de Amsterdammers, die al maanden volop discussiëren over hun favoriete kandidaten, maar afwachten wie er uit de hoge hoed te voorschijn komt. Ook de gegadigden zelf zijn niet in de gelegenheid zichzelf en hun programma publiekelijk te presenteren en te verdedigen.

Uiteindelijk is het direct kiezen van de burgemeester door de inwoners van een gemeente de beste oplossing. Er is al decennialang een solide meerderheid onder de bevolking die dat wil, maar om dat voor elkaar te krijgen, moet een lang parcours worden afgelegd. De eerste stap is het schrappen van de benoemde burgemeester uit de Grondwet. Omdat daarvoor in beide Kamers een meerderheid van tweederde noodzakelijk is, is de coalitie afhankelijk van de medewerking van oppositiepartijen als de SP, GroenLinks en de PVV. Vervolgens moet de zaak nog wettelijk worden geregeld.

Van belang voor de uiteindelijke vorm waarin de burgemeester zal worden gekozen, is het later dit jaar te verschijnen rapport van de Staatscommissie Parlementair Stelsel. Een gelukkig toeval wil dat de voorzitter van die commissie Johan Remkes is. Als ervaringsdeskundige moet hij als geen ander weten hoe van het burgemeesterschap weer een begerenswaardig ambt kan worden gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden