ColumnPeter Buwalda

Waarom is Marcellus Emants hier geen halszaak?

‘Hai!’

‘Goedemiddag.’

‘Ik bel namens Nieuwzz, het nieuwsprogramma van Radio 1, u kent het misschien wel.’

‘Nee.’

‘U bent al eens te gast geweest bij ons, in 2012, over wat u van de Amerikaanse literatuur vond.’

‘Aha. En?’

‘U was gemengd positief. Dit keer is de vraag wat u van vrijheid vindt. De bedoeling is dat u een toepasselijk romanfragmentje uitkiest en kort uitleg hoe en wat.’

‘Qua vrijheid?’

‘Precies. Mag vijf minuten duren, plus muziek naar keuze, liefst over vrijheid natuurlijk.’

‘Een vrijheidsplaat.’

‘Graag.’

Jailhouse Rock?’

‘Moet ik navragen.’

Tot zover radio en literatuur in Nederland. Over naar de Stanford University Campus, voor Entitled Opinions, het boekenprogramma van Robert Harrison waarnaar ik tegenwoordig luister tijdens het ophangen van de was. (Zo veel sokjes… miljarden korte zwarte sokjes… waarom heeft ze zo veel sokjes?)

Dat is toch wel mooi, aan podcasts. Vroeger kon je die show alleen ontvangen in Californië, zo houtje-touwtje klinkt het wel qua geluid, en dat was een echt gemis, want het programma is superieur.

De opzet is eenvoudig, Harrison praat een uur lang met iemand over een klassieke schrijver of een klassieke roman, over Moby-Dick bijvoorbeeld, of over Mary Shelley. Dit klinkt vertrouwd, maar ondertussen is alles anders. Om te beginnen nodigt Harrison steevast ‘scholars’ uit, en geen boekhandelaren, of, erger nog, Bekende Nederlanders. Stel het gaat over Bleak House, dan kom je er zonder Dickensbiografie en een leerstoel Victorian Literature onder je reet gewoonweg niet in, wat zich uitbetaalt in informatiedichte, diepgravende, intellectuele gesprekken. Soms loopt dat hoog op. In de podcast over Moby-Dick verandert Harrison zo ongeveer in Ahab zelf, zo diep dalen hij en de professor van dienst af in Melville, dieper, steeds dieper gaan ze – ik stond stijf van de spanning sokjes op te hangen, zo verheffend, op zeker moment tot tranen toe geroerd. Het kon dus toch. Praten over literatuur.

Moet hier ook, denk ik weleens. Onze universiteiten zitten vol met onbenutte connaisseurs. Lijkt me een verademing, een professor die een uur lang zo ingewikkeld en gespecialiseerd mogelijk over Marcellus Emants tekeergaat, feiten, analyse, kennis, respect, liefde, samen, anderhalve meter. Een Harrison vind je misschien moeilijker.

Het is wel een aparte kerel, namelijk. Hij ziet er grappig uit, anders dan hij is, volgens mij. Hij oogt als een surfer op leeftijd, geblondeerde manen, schelpenkettinkje, eigenlijk is hij Jeroen Pauw. Maar hij schrijft boeken over Petrarca en Dante. Hij omlijst Entitled Opinions met corny gitaarrock, beetje vaag symfonisch, zou ik zeggen, waaroverheen hij ter introductie een mijmering uitspreekt.

Daar is niks mis mee. Fraaie essaytjes zijn dat, gespeend van ironie, van grapjes. Geen ego, ook. Harrison praat niet over zichzelf. En hij lacht nooit, in ieder geval niet tijdens de uitzending. Meningen geeft hij nauwelijks. Hij doorziet dat het er weinig toe doet of Robert P. Harrison te spreken is over Edgar Allan Poe.

Toch is het geen droogkloot, gek genoeg. Hij ís literatuur, hij valt ermee samen, bijna goeroe-like. Hij praat erover alsof het om een of andere halszaak gaat – wat klopt, natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden