Column Peter de Waard

Waarom is een bankfaillissement zo anders?

Hoe groter de financiële slachtpartij, hoe lucratiever het is voor de aasgieren. De hedgefondsen, waaronder Elliott Management (dat de boel op stelten zette bij AkzoNobel en NXP, en nu een paleisrevolutie bij ThyssenKrupp heeft veroorzaakt), zijn de winnaars van het faillissement van Lehman Brothers. In 2008 begon daarmee de crisis.

Deze week keren de curatoren van Lehman Brothers opnieuw 7 miljard euro uit aan schuldeisers. En dat zijn 240 grote speculanten die in 2008 de vorderingen op Lehman voor een prikkie opkochten toen ze niets meer waard leken te zijn. Zij steken nu een winst van 5 miljard euro in hun zak. Het is vooral gederfde rente, want in 2014 werden alle schuldeisers met een uitkering van 40 miljard euro al voor honderd procent op hun vorderingen gecompenseerd.

Het is een bizarre gang van zaken. Tien jaar na het faillissement van Lehman dreunt de klap nog overal na. Rentes zijn extreem laag. Centrale banken hebben biljoenen aan obligaties opgekocht. Het vertrouwen in banken is voor een hele generatie geschaad. En intussen strijkt een kleine groep miljardenwinsten op van de grootste kapitalistische catastrofe sinds de crash van 1929.

Banken zijn dankbare prooien. Als een bedrijf failliet gaat, krijgen schuldeisers vaak maar een klein gedeelte van hun vorderingen terug, omdat het eigen vermogen is weggevaagd na jaren van verliezen.

Bij het faillissement van een bank daarentegen, wordt de kip geslacht maar blijven de gouden eieren komen. Niet alleen bij Lehman zijn de baten van het faillissement hoger dan de schulden. Ook bij andere spectaculaire bankfaillissementen (die van Bank of Credit & Commerce in 1991, Van der Hoop in 2005 en DSB in 2009) kregen de schuldeisers al hun geld terug, omdat de opbrengsten van de boedel hoger waren dan de schulden.

Banken gaan failliet doordat het vertrouwen wegvalt en spaarders hun geld weghalen – bankrun – en andere partijen geen geld meer durven te geven. Banken hebben nog wel vorderingen – bijvoorbeeld hypotheken of bedrijfskredieten –, maar die kunnen ze niet direct opeisen. In staat van faillissement wordt de bank ineens een geldkraan. De bank hoeft geen rente meer te betalen over het geleende geld, maar krijgt nog wel de rente over het uitgeleende geld.

Dat betekent niet dat banken te allen tijde gezond zijn. Integendeel. Lehman leed wel degelijk enorme verliezen op giftige hypotheken, DSB moest in 2009 meer rente betalen om geld aan te trekken dan dat ze verdiende met geld uitlenen: een zogenoemde mismatch. Het was bij de bank van Dirk Scheringa een administratieve puinhoop en er lagen schadeclaims van klanten die gedupeerd waren door de koppelverkoop van hypotheken met koopsompolissen.

Maar de aasgieren die boven de City en Wall Street vliegen, hebben DSB met rust gelaten. Was het Noord-Hollandse Wognum te onbekend of was de prooi te klein?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.