Opinie pensioenakkoord

Waarom ik het akkoord over pensioenen zo wantrouw

Het pensioenakkoord, waarachter doofpotten en taboes schuilgaan, is onuitvoerbaar, betoogt Cees Grimbergen, programmamaker bij omroep MAX. Hij maakte de documentaireserie Zwarte Zwanen over de pensioenwereld.

MAX-journalist Cees Grimbergen overhandigt in 2018 het MAX Pensioenmanifest aan minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de foyer van de Julianazaal in de Jaarbeurs. In dit manifest pleit Omroep MAX in vijf punten voor een simpeler, eerlijker en goedkoper pensioenstelsel. Beeld ANP

Door een kleine groep financiële superspecialisten in de wereld wordt met 1.350 miljard euro van meer dan tien miljoen Nederlandse werknemers geschoven. De eigenaren van het geld zijn, als de pensioenpremie naar het fonds is overgemaakt, juridisch géén eigenaar meer. Van de extreem gecompliceerde pensioenwereld achter die maandelijkse afdracht hebben premiebetalers geen idee.

In het Max Pensioenmanifest schreven wij: ‘Pensioenregelingen zijn nodeloos ingewikkeld en vaak onuitvoerbaar. In interne stukken geven de pensioenfondsen dat toe. Stop die complexiteit. Het gaat om geld van ons allemaal.’

Ik kom tot deze introductie nadat ik het concept-pensioenakkoord en de bijbehorende brief van minister Koolmees van Sociale Zaken las. Alles aan die 41 pagina’s is ingewikkeld, de complexiteit druipt van de bladspiegel. Dat de voorstellen onuitvoerbaar zijn, lijkt tot de schrijvers, die zich ‘De Polder’ noemen, doorgedrongen.

Neem deze zinnen van Koolmees: ‘Het kabinet zal de komende maanden een nadere uitwerking geven aan de door de SER beoogde en met sociale partners overeengekomen oplossingsrichtingen voor het pensioenstelsel.’ Het kabinet zal ‘een stuurgroep’ instellen. U en ik komen niet in die Stuurgroep. Wie wel? ‘Pensioenuitvoerders, toezichthouders en onafhankelijke externe deskundigen worden bij deze uitwerking betrokken’, schrijft minister Koolmees.

Ik besteedde sinds 2013 de helft van mijn journalistieke arbeidstijd aan dit thema. Bezocht honderden bijeenkomsten in de pensioenwereld. De taskforces, klankbordgroepen, beleggingsoverlegstructuren, brainstormdiners en stuurgroepen trof ik er te kust en te keur. Daar bespraken Koolmees’ ‘sociale partners, kabinet, pensioenuitvoerders, toezichthouders en externe deskundigen’ eerdere ‘oplossingsinrichtingen’. Ik werd, als me de toegang niet werd geweigerd, getuige van het ‘pensioenuniversum’: mannen en vrouwen, ook van vakbondsherkomst, die overtuigd zijn van hun eigen gelijk en dat in potjeslatijn onder woorden brengen.

Details

Wat is het doel van die congrescultuur? Mijn antwoord: steeds nieuwe details introduceren waarover steeds nieuwe gecompliceerde en hooggeleerde uiteenzettingen kunnen worden gehouden. Zó houdt de pensioenindustrie zichzelf en haar lucratieve opbrengst in stand. Je ziet het aan ‘de rekenrente’, waarover de afgelopen jaren in reeksen commissies en stuurgroepen is gesproken. In het pensioenakkoord is het, gek genoeg, dan weer geen onderwerp.

Bij Max noemen we dit de Wet van de Grote Getallen. Volgens die wet is er altijd geld voor gewichtige bijeenkomsten. Want wie mist er nou een miljoentje voor wéér een wetenschappelijke exercitie (of iets anders) als er zo’n 1.350 miljard in de pot zit? Niemand toch? Nou dan! Hou dit in uw achterhoofd als u over het pensioenakkoord leest.

‘We hebben zo’n beetje het beste pensioenstelsel ter wereld’ en ‘het vertrouwen in het stelsel moet terug’, waren zinnen waarmee de burger de afgelopen week werd gegeseld. Dagelijks dragen die Nederlandse burgers inderdaad 87 miljoen euro aan de pensioenfondsen af, 365 dagen per jaar. Alleen dáárom hebben we zo’n sterk pensioenstelsel.

Kan het vertrouwen in de pensioenwereld, zo verbonden met de mentaliteit van Wall Street en de Zuidas, met dit pensioenakkoord redelijkerwijs terugkeren? Ja, als het pensioenakkoord schimmigheid, fouten, fraude, graaien en vriendjespolitiek aan de orde stelt. Maar ook daarover in het pensioenakkoord geen woord.

Amoreel

Wij bij MAX schetsten een pijnlijk beeld van een immorele wereld die in zichzelf verstrikt is geraakt. We toonden uitwassen te over. Één voorbeeldje. De top van FNV en CNV schoof de fraude die Goldman Sachs met miljarden van Pensioenfonds Vervoer pleegde onder het tapijt. Onze vrachtwagenchauffeurs en hun pensioenvertegenwoordigers werden met zwijgcontracten en dreiging van juridische procedures tot stilte over deze kwestie gedwongen. Trillend van angst stonden leden van het Verantwoordingsorgaan van Pensioenfonds Vervoer mij te woord: ‘Zwijg hierover, Cees.’

Uitsluitend díe vakbond die in een kwestie als Goldman Sachs − en honderden andere kwesties − alle ramen openzet, krijgt het vertrouwen van de leden terug. Deze week houdt de FNV ledenbijeenkomsten over het pensioenakkoord. Een van de sprekers is Willem Noordman, hoofd Pensioenen van de FNV. Als bestuurslid van Pensioenfonds Vervoer is Noordman verantwoordelijk voor de doofpot in de Goldman Sachs-fraude. Dezelfde Willem Noordman − ook bestuurslid van de Pensioenfederatie − sommeerde afgelopen dinsdag zijn medewerkers in een interne FNV-mail het thema ‘rekenrente’ op de ledenbijeenkomsten taboe te verklaren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden