COLUMNKustaw Bessems

Waarom ik even opveer bij Sigrid Kaag en Pieter Omtzigt

Sigrid Kaag en Pieter Omtzigt deden mij even wat rechter op zitten.

Nadat Kaag van D66 zich had gekandideerd als lijsttrekker, ging veel belangstelling uit naar haar streven om de eerste vrouwelijke minister-president te worden. Maar boeiender vind ik wat ze zei over leiderschap: zij wil een standpunt innemen en daar draagvlak voor scheppen in plaats van zich achter draagvlak – of het gebrek daaraan – te verschuilen.

Dat klinkt misschien weinig bijzonder. Het is zelfs een klassieke kijk op wat een politicus moet doen. Niet tot het uiterste, dat kan iedereen snappen. Ergens tussen het najagen van je eigen ideeën en luisteren naar de kiezer zit het evenwicht. Maar Kaag heeft gelijk dat die balans is doorgeslagen. Vermeend draagvlak of het gebrek daaraan is zo bepalend geworden dat veel politici in al hun gestileerde echtheid op ons overkomen als opwindpoppetjes.

Kaags beginselverklaring kan moeilijk anders worden gezien dan als kritiek op Mark Rutte. Die heeft erg weinig last van eigen opvattingen en overleeft al tien jaar glansrijk door bij verkiezingen zo nauwkeurig mogelijk te mikken op het gemiddelde van een rechtse mening, om daarna in steeds wisselende samenwerkingsverbanden de kwieke voorzitter te spelen van een tennisclub met wat achterstallig baanonderhoud en lastige leden. Er ligt ruimte braak voor politici die uit minder buigzaam materiaal zijn opgetrokken.

Net als Kaag laat Omtzigt van het CDA zich niet alleen voorstaan op inhoudelijke standpunten, maar wil hij het functioneren van politiek en overheid als zodanig verbeteren. Hij pleit voor een parlement dat zich profileert met noeste arbeid in plaats van losse flodders. En voor een dienstbare overheid. Hij plaatst het burgerbelang boven partijtrouw of coalitiedwang. Dat is in zijn geval niet makkelijk praten, want hij heeft het goede voorbeeld al gegeven, met zijn optreden in de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst als bekendste voorbeeld. Eerder is hij om zijn eigenzinnigheid al een keer bijna van de kieslijst gekukeld. Voorkeursstemmen redden hem.

Grappig is dat zowel Kaag als Omtzigt niet altijd soepel uit hun woorden komt. Ze zijn wat ongepolijst. Kaag kreeg bij Op1 het ‘probleem’ voorgelegd dat ze moest gaan ‘meeschreeuwen’. Omtzigt werd in hetzelfde programma gevraagd of hij wel bereid was tot de noodzakelijke politieke spelletjes. Beiden reageerden bevreemd. En precies daarom vinden veel mensen hen nu al een verademing.

Interessant is dat deze twee in veel opzichten de moderne hoofdstromen in het maatschappelijk landschap vertegenwoordigen. Voor Kaag kan de Europese eenwording niet hard genoeg gaan, Omtzigt ziet de Europese Unie als een sober samenwerkingsverband. Kaag waarschuwt dat we ons niet achter de dijken moeten terugtrekken, Omtzigt vertelt hoe hij zich hard heeft gemaakt voor kleine dorpsscholen. Omtzigt denkt in collectieven, is sociaal-economisch links en cultureel conservatief. Voor D66 geldt precies het tegenovergestelde. Kaag gruwt van verruwing, terwijl Omtzigt zich op zijn gemak voelt bij Geenstijl en een boek over MH17 in ontvangst nam van de toen al zeer radicale publicist Joost Niemöller.

Een vraag aan beiden zou zijn hoe ze denken de hand te reiken aan het deel van Nederland waar de ander voor staat.

Maar nu sla ik door.

Ik besef dat dit ook de aantrekkingskracht is van een zekere onbevlektheid.

Kaag maakt al gelikte filmpjes waarin ze langs de waterkant loopt en vertrouwenwekkend in de camera glimlacht, dus die is binnenkort verpest.

Omtzigt wórdt waarschijnlijk niet eens CDA-lijsttrekker, omdat de partijmachinerie nu in het geweer zal komen voor de kandidaat van de gevestigde orde, Hugo de Jonge.

En Rutte zal in maart wel gewoon die 44 coronazetels binnenhalen en zijn vierde kabinet vormen, een vormloze drab met lekker veel draagvlak.

Tegen die tijd zal ik deemoedig op dit stukje terugkomen. Maar voor nu doe ik even of het anders kan lopen.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Lees ook:

Dringen om het CDA-leiderschap: ook Omtzigt meldt zich
Na Hugo de Jonge, Mona Keijzer en Martijn van Helvert wil ook Pieter Omtzigt de lijst aanvoeren bij de verkiezingen van 2021.

Sigrid Kaag (D66) wil lijsttrekker én premier worden
Kaag presenteert zich met nadruk ook als kandidaat voor het premierschap en benadrukt dat ze de eerste vrouwelijke premier kan worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden