Week van de hoofdredacteur Philippe Remarque

Waarom ik deze lichte vorm van campagnejournalistiek vind kunnen

Beeld x

Bange politici

Ooit was ik als verslaggever op een congres van het CDA in de Keukenhof. De CDA-jongeren dienden een amendement op het verkiezingsprogramma in om eindelijk iets te doen aan de woningmarktverstorende hypotheekrenteaftrek. Aan de zaalmicrofoon meldde zich ‘J.P. Balkenende van de afdeling Capelle aan den IJssel’ (gelach in de zaal) en stak er een stokje voor. Dat kon het CDA niet van de mensen vragen. De volgende premier was al even halsstarrig toen chef politiek Raoul du Pré en ik hem bij een kerstinterview in het Torentje voorhielden dat alle deskundigen en organisaties als het Oeso, IMF en De Nederlandsche Bank al jaren waarschuwen dat dit schuldenopschroevende subsidiestelsel moest worden ingeperkt. Nergens voor nodig, vond Rutte. De Volkskrant had een jaar tevoren zijn eerste krant op tabloidformaat geopend met een opinieonderzoek over de hypotheekrenteaftrek. Wat bleek? Waar de regeringspartijen hem knepen voor de reactie van de kiezers als hun iets afgepakt zou worden, was de bevolking al verder en voor een inperking. Hoe het afliep? Dat weet u. Toen Rutte er wel aan moest, gedwongen door coalitiepartner PvdA, bleek die inperking zonder enig protest te kunnen (toegegeven, de lage rente hielp). 

In de rij staan

Met de kilometerbeprijzing gaat het nu net zo. Deskundigen zijn het erover eens dat het de enige werkende oplossing is van het fileprobleem én een goed instrument voor het klimaatbeleid, omdat je de vervuiler kunt laten betalen. Toch verklaren VVD en CDA deze pragmatische oplossing taboe, uit angst voor de kiezer en chocoladeletters in De Telegraaf, de krant waar ik ooit begon. Tamelijk bizar dat een vrijemarktpartij kiest voor de communistische oplossing van schaarste: in de rij staan. In Rusland doen ze dat allang niet meer, dankzij het prijsmechanisme. ‘Betalen met geld in plaats van betalen met tijd’, noemde vervoerseconoom Erik Verhoef dat in onze krant. Wij hadden in eerdere enquêtes gezien dat de bevolking ook op dit punt verder is, en besloten het opnieuw te onderzoeken. Deze week publiceerden we het resultaat: zelfs veelrijders en VVD- en CDA-kiezers zijn in meerderheid voor kilometerbeprijzing. 

Geen hosannaverhaal

Wij voeren als redactie geen campagnes, want zoiets zou al snel onze taak als objectieve onderzoeker in de weg zitten. Hoe zit dat hier? Dit soort zelfgecreëerd nieuws zou je kunnen zien als een lichte vorm van campagnejournalistiek (de chef politiek scheef er een commentaar over dat eindigde met de zin: ‘Een serieus onderzoek naar de mogelijkheden is het minste wat filerijdend Nederland nu van het kabinet mag verwachten’). Maar ik voelde me hier om drie redenen wel senang bij: ten eerste hebben we onderzocht wat de mensen ervan vinden. Als kilometerbeprijzing op veel verzet was gestuit, hadden we dat ook als nieuws gemeld. Ten tweede gaat het hier om de voors en tegens van een pragmatische oplossing, die juist niet ideologisch zou moeten worden gezien. De derde reden is de belangrijkste: we presenteerden deze week geen eenduidig hosannaverhaal over kilometerbeprijzing. We lieten meteen ook een burger aan het woord die erop wees dat ‘niet iedereen de keuze heeft’ in het verkeer. We somden de volgende dag vijf moeilijkheden op bij het invoeren ervan. In het commentaar waarschuwde Raoul du Pré  dat ‘noodzakelijk woon-werkverkeer niet onevenredig mag worden belast’. En we publiceerden donderdag twee verhalen over spitsheffingen in het buitenland: in Londen leidde dat tot een flinke afname van autogebruik, maar in Göteborg werd het een politiek debacle en spraken we met de boze burger die een succesvol referendum over de ‘verkapte tolheffing’ wist af te dwingen. Geen eenduidig beeld dus. Als je verslaggeving met een open geest blijft bedrijven, kun je als krant zo’n onderwerp met een gerust hart  op de agenda zetten, vind ik.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden