Opinie Boris Johnson

Waarom ik de kant kies van Boris Johnson

Er zijn zeker drie redenen waarom Boris Johnson als premier nu het beste is voor Groot-Brittannië, betoogt columnist Bret Stephens van The New York ­Times.

Premier Boris Johnson en minister Priti Patel vrijdag 26 juli op werkbezoek in Birmingham. Beeld Getty Images

Boris Johnson was nog geen dag premier of de recensies kwamen al binnen. Hij is een ramp! Een oplichter! Een Trumpy patser en een schaamteloze showman wiens ego omgekeerd evenredig is aan zijn verdienste en wiens premierschap niet alleen slecht zal zijn voor het Verenigd Koninkrijk, maar zelfs diens dood kan betekenen.

Johnson is het er misschien wel half mee eens. Zoals hij eens over zichzelf zei: ‘Je kunt niet uitsluiten dat onder de zorgvuldig opgebouwde façade van een praatzieke idioot een praatzieke idioot schuilgaat.’

Fantast

Ik heb altijd een lichte afkeer gehad van Boris Johnson, voornamelijk op grond van zijn geschiedenis als journalistieke fantast, en ook van onflatteuze getuigenissen van vrienden die persoonlijk met hem te maken hebben gehad. Bovendien was ik tegen Brexit, die Johnson onverantwoord propageerde in 2016 en die hij nu ­beloofd hoe dan ook te zullen doorvoeren tegen eind oktober.

Maar nu kies ik onomwonden zijn kant, zoals u ook zou moeten doen. En er is reden aan te nemen dat hij dit keer de juiste man is voor de uitdaging en het moment.

Ik kies zijn kant, ten eerste, omdat de alternatieven zo veel slechter zijn. Er staan aasgieren te wachten op de mislukking van het premierschap van Johnson. Aan de linkerkant, ­Labour-leider Jeremy Corbyn – een man die opriep de Navo op te heffen, Hugo Chávez ophemelde en in gezelschap verkeert van Holocaust-ontkenners. Aan de rechterkant, de leider van de Brexit Party, Nigel Farage, die heeft gezegd dat hij de wetten tegen discriminatie bij sollicitaties wil afschaffen, omdat ‘Britse werkgevers ervan moeten kunnen uitgaan dat zij Britse burgers voorrang kunnen ­geven boven iemand uit Polen’.

Tussen a. een antisemitische fanaticus en b. een anti-immigratie fanaticus, dan kies ik b. Boris, die zelfs heeft opgeroepen tot amnestie voor sommige illegale migranten.

Ik kies zijn kant, ten tweede, omdat Groot-Brittannië een succesvolle Brexit nodig heeft, en hij zou wel eens de enige politieke figuur in Groot-Brittannië kunnen zijn die dit voor ­elkaar kan krijgen. Het zou fijn zijn te denken dat het Verenigd Koninkrijk eenvoudig een tweede referendum zou houden en dat het ‘blijvenkamp’ dit keer de overhand heeft. Maar er is geen zekerheid dat dit zo zal zijn. En zelfs als die er wel is, zou een tweede referendum met een andere uitkomst bijna de helft van de bevolking ervan overtuigen dat hun democratische recht is ontvreemd.

Dat kan populistisch-rechts alleen maar energie geven, radicaliseren en zelfs bewapenen in een tijd waarin populisme een aanzwellende kracht in de wereldpolitiek is.

Groot-Brittannië koos voor Brexit, dwaas, maar Brexit is wat Groot-Brittannië nu verdient.

Ik kies zijn kant, ten derde, omdat de Verenigde Staten niet alleen Groot-Brittannië nodig hebben, maar ook een sterk Groot-Brittannië.

Status

Een veel gehoorde kritieke op Boris Johnson en de andere brexiteers is dat zij een overtrokken beeld hebben van de status van het Verenigd Koninkrijk, als Victorianen die een eeuw te laat zijn geboren. Maar hoe groot de relatieve neergang ook is, Groot-Brittannië heeft nog altijd vier van de tien ­beste universiteiten, de vijfde economie ter wereld qua omvang, de op drie na grootste marine (qua tonnage) en een leger verspreid over de wereld. Het staat tweede achter de VS met het aantal Nobelprijswinnaars, en Londen komt direct achter New York als ’s werelds financiële hoofdstad. Het Britse literaire en kunstzinnige milieu blijft vruchtbaar en invloedrijk in de wereld en de Britse ­politieke leiders, tot de armzalige Theresa May, hadden altijd onevenredig veel invloed. Dit alles betekent dat Groot-Brittannië nog altijd een steunpilaar van de westerse wereld is. Als Johnson ernstig faalt, sleurt hij meer dan zijn mandaat of carrière mee in zijn val.

En toch heb ik het gevoel dat hij niet zal falen. Hij heeft veel fouten gemaakt, maar de meeste zijn vergeeflijk: zo werd hij ontslagen door The Times, omdat hij een citaat had verzonnen over het liefdesleven van koning Edward II (1284-1327). Hij heeft heel wat vijanden, maar ook een gave voor persoonlijke vriendschappen en, in tegenstelling tot zijn drie voorgangers, een stevige politieke achterban. Hij heeft een diep historisch besef en hij schrijft er opvallend goed over. In zijn twee termijnen als burgemeester van Londen waren er een paar onbesuisde projecten, maar toch werd hij bij zijn vertrek nog positief beoordeeld door 60 procent van de inwoners van een stad met een linkse voorkeur. Zijn nauwe band met het Brexit-kamp geeft hem de kans de brexiteers mee te krijgen, wat May nooit lukte.

Charisma

Hij heeft charisma. Hij is welbespraakt en ontwapenend. Hij is in staat mensen te overtuigen.

Dat heeft hij nodig, als hij Groot-Brittannië uit de politieke patstelling wil trekken, die heeft geleid tot de verpletterende nederlagen van May’s Brexit-plan. Hij heeft dat ook nodig bij het onderhandelen van een handelsakkoord met de VS, dat Johnson heeft belooft en waar Groot-Brittannië na Brexit niet zonder kan. In dit opzicht moeten de Britten dankbaar zijn dat Johnson, die in 2015 Donald Trump nog omschreef als ‘niet goed bij zijn hoofd’, zo veel heeft gedaan om een goede verstandhouding met de president te cultiveren.

Johnson wordt vaak vergeleken met Trump; dat is misplaatst. Trump is een pummel die zich voordoet als een politieke virtuoos. Vermoedelijk geldt het tegenovergestelde voor de nieuwe premier. Voor Groot-Brittannië, maar niet alleen Groot-Brittannië, hoop ik dat dit waar is.

Bret Stephens is columnist voor The New York Times en journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden