De beste column uit The New York Times

Waarom ik de impopulaire Macron toejuich

In Frankrijk, een land dat bij uitstek hervormingen haat, is de populariteit van president Emmanuel Macron tot het nulpunt gedaald. Roger Cohen betoogt dat dit onterecht is.

De Franse president Emmanuel Macron donderdag tijdens een bezoek aan Martinique. Beeld EPA

De Fransen, zo lijkt het, hebben genoeg van president Emmanuel Macron, het wonderkind dat zestien maanden geleden aan de macht kwam. In de peilingen is zijn populariteit gedaald, de magie lijkt uitgewerkt. De nieuwe consensus: hij is afstandelijk, toondoof, en verslaafd aan het vertroetelen van de rijken.

Niets nieuws onder de zon. Om je te keren tegen een nieuwe president is een Franse gewoonte, net zoals ongeduld met idioten. Macrons voorgangers François Hollande en Nicolas Sarkozy stonden op dit moment van hun presidentschap ook laag in de peilingen – hoewel geen van beide het lage goedkeuringscijfer van 19 procent kreeg (zoals Macron in een recente peiling). Malaise en ennui zijn niet voor niets Franse woorden.

In zijn onbeperkte dadendrang mikt Macron ook op de regels en privileges die het moeilijk maken om mensen aan te nemen en te ontslaan in Frankrijk – en die het niet-werken soms lonender maken dan wél werken, althans in de officiële economie.

Hij heeft de complexe arbeidswetgeving hervormd, de speciale status van spoorwegenpersoneel beëindigd, de belastingen verlaagd en de toegang verbeterd tot hulpprogramma’s om aan werk te komen. Hij heeft de Fransen getypeerd als een volk dat zich verzet tegen verandering – en ze zelfs ‘lui’ genoemd. Bloomberg meldde dat Macron een werkloze tuinier vertelde dat hij, Macron, ‘de straat over kon lopen’ en voor hem zo een baan kon vinden in een café of restaurant. Zoiets kan niet in het ‘geen zin in’-land par excellence.

Leef goed, leef verborgen – aldus een oud Frans gezegde. Financieel succes is altijd wat verdacht. Geld is als God: je kunt het er beter niet over hebben in het openbaar. ‘Pro-bedrijfsleven’ blijft een belediging. Macron, de jonge verstoorder en ex-bankier, daagt een oud land uit meer risico’s te nemen. Velen voor hem probeerden hetzelfde, velen faalden.

Dus nu zijn de wittebroodsweken voorbij – net als de gezelligheid met president Trump, die de Amerikaan er niet van weerhield internationale akkoorden te vertrappen die Macron na aan het hart liggen (klimaat, Iran). Het enthousiasme over Macrons gaullistische regeerwijze, vol pracht en praal, heeft plaatsgemaakt voor irritatie over zijn kapsones. Een schandaal rond zijn veiligheidsadviseur, Alexandre Benalla, die gefilmd werd terwijl hij een demonstrant in elkaar sloeg, werd zo slecht afgewikkeld dat het een affaire kon worden. De dagelijkse politiek interesseert hem minder dan het gewicht van de historie.

Afgelopen maand deed Macron, alweer, iets historisch. Hij was, alweer, dapper. Hij daagde, alweer, de consensus uit. Net als tijdens zijn verkiezingscampagne – toen hij de EU omhelsde op het moment dat dit de doodsteek leek voor elke politieke carrière.

Ik heb het over Macrons besluit te erkennen dat Frankrijk zich bediende van systematische marteling in de Algerijnse Oorlog – inclusief de erkenning dat het Franse leger de jonge anti-oorlogsactivist Maurice Audin martelde en doodde in 1957. ‘In naam van de Franse Republiek’, erkende hij op 13 september, werd ‘Maurice Audin gemarteld en vervolgens geëxecuteerd, of doodgemarteld, door soldaten die hem thuis hadden gearresteerd’. Daarna ging hij naar het huis van Audins 87-jarige weduwe, om vergiffenis te vragen.

Tientallen jaren hingen er twee lijken in de Franse kast: het Vichy-bewind en de Algerijnse Oorlog. De schaamte van Frankrijk – wegens zijn collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog, zijn meedogenloze koloniale oorlog – wist al deze tijd te ontsnappen aan verantwoording.

Hiermee voegt Macron zich bij oud-president Jacques Chirac, die in 1995 verantwoordelijkheid nam voor het massaal oppakken van Joden in Parijs in 1942. Beiden grondvesten de Franse democratie op een fundament van waarheid. Macrons daad is waarlijk groots, zeker nu de Amerikaanse democratie wordt ondermijnd door leugens.

Deze maand richtte Macron zijn vizier op het VK toen hij zei: ‘Zij die zeggen dat we makkelijk zonder Europa kunnen, en dat het ons veel geld gaat opleveren, zijn leugenaars.’ Dat moest gezegd worden, want elke week worden de immense kosten duidelijker. Macron blijft Europa’s belangrijkste dam tegen de golf van nationalisme, xenofobie en bekrompenheid die door een continent rolt dat bang is voor immigratie.

Gezien de zwakkere positie van kanselier Merkel, is Macron de enige Europese politicus die kan opstaan tegen de Hongaarse premier Orbán met diens ‘illiberale’ model. Wie vandaag de dag een historisch figuur is, staat alleen. Oordelen worden onmiddellijk, soms al definitief, geveld. Ja, Macron heeft fouten gemaakt. Dat doen mensen. Maar ik meen dat hij de laatste hoop is voor de wereld waarin ik geloof, en ik prijs hem daarvoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.