Verslaggeverscolumn Tom Vennink in Moskou

Waarom het Kremlin zijn controversieelste bouwproject laat aanprijzen door een kat

Eerst zeg je nog tegen jezelf: In Nederland heb je ook veel katten. Maar dan keer je voor de zoveelste keer terug van een interview in kleren vol kattenharen. En dan opent er een kattencafé in je straat. En dan nemen vrienden je mee naar een kattentheater en zie je een volle zaal Moskovieten gillend een wit katje aanmoedigen dat met twee voorpoten aan een gespannen koord hangt en zo een diepte probeert te overbruggen, slingerend als een chimpansee.

Dus dan zoek je het toch eens op. Zes op de tien Russen heeft minstens één kat. Het wereldrecord.‘Trekt u uw schoenen maar uit’, zegt Aleksandra Drozjdina van Kottisimo, het kattencafé in mijn straat en tevens het drukste café van de straat. Drozjdina wil wel uitleggen waar de Russische kattenliefde vandaan komt.

Twee van de 47 voormalige zwerfkatten in Kottisimo. Beeld Tom Vennink

Als je die hebt opgemerkt, begrijp je opeens waarom het Kremlin zijn controversieelste bouwproject laat aanprijzen door een kat. Gaat het op het journaal over de nieuwe megabrug naar de Krim, het van Oekraïne afgepakte schiereiland, dan komt Mostik (‘Bruggetje’) in beeld. Een pluizige, oranje-witte kat met een rood veiligheidshelmpje op. Geadopteerd door bouwvakkers en nu zelf ook bouwvakker, zo bedacht de zoon van Poetins plaatsvervangend stafchef. Russen zwijmelen weg bij reportages over de brug naar geannexeerd gebied.

In het kattencafé krioelen 47 katten tussen de gepantoffelde gasten. Veel van de katten zijn er slecht aan toe. Eentje sleept met een poot, een ander mist er een. Ksenia, een kat die voor pampus ligt op de toonbank, is hartpatiënt en wordt met dagelijkse shots in leven gehouden. 

‘We nemen zwerfkatten op die het straatleven niet meer aankunnen’, zegt Drozjdina. ‘De meeste zijn aangevallen door een hond of een auto.’ Fixik werd ineengekrompen aangetroffen bij budgetwinkel Fixed Price, zo kreeg hij zijn naam. Soms worden de katten zo naar binnen gegooid door mensen. Andere worden voorzichtig afgeleverd door leden van Moskous kattenbrigades: vrijwilligers die ’savonds na het werk met lange tangen door woonwijken struinen. Ze lijken op inbrekers, maar ze zijn kattenactivisten. Ze knippen en hakken kelderluiken van flatgebouwen open, zodat dakloze katten er kunnen schuilen tijdens de winter.

Aleksandra Drozjdina van kattencafé Kottisimo. Beeld Tom Vennink

Er is wettelijke toestemming voor. De wet om dakloze katten te beschermen tegen koude temperaturen werd aangekondigd door vicepremier Vitali Moetko, bekend als verantwoordelijke voor Ruslands dopingschandaal, maar nu ook als kattenvriend. ‘Echt een opsteker’, zegt Drozjdina met Fixik in haar armen.

De energie die de Russische overheid in kattenregels steekt, is opmerkelijk. De autoriteiten van de stad Zelenogorsk hebben zelfs een fulltime kattenambtenaar in dienst die verantwoordelijk is voor het onderhoud van tachtig zwerfkatten. Voor andere dieren is vaak geen geld of tijd. Toen ik net in Rusland woonde en mijn taaldocent over ecoducten vertelde, begon ze te huilen. Een hele brug alleen voor konijntjes, zoiets moois had ze nog nooit gehoord.

De gasten in het café zijn voornamelijk mensen uit een Moskouse minderheid: mensen zonder kat. Zij kunnen een kat uitkiezen en meenemen naar huis. ‘Ons café is eigenlijk een asiel’, zegt Drozjdina. ‘Met de bijzonderheid dat je in een huiskamersituatie kennis kunt maken met een kat. En de kat met jou. Agressieve katten worden het snelst geadopteerd door gasten. Ik denk uit medelijden.’

Stamgast Jelena en Artjom, haar favoriete kat. Beeld Tom Vennink

Stamgast is Jelena, ingenieur van beroep. Het is dat haar man een kattenallergie heeft, anders had ze allang een paar katten in huis gehaald. Iedere maandag, haar vrije dag, reist ze anderhalf uur uit het noorden van de stad naar Kottisimo voor haar lievelingen. En als ze dan weer thuis is, verzorgt ze de zwerfkatten in haar wijk. ‘Mijn buurvrouw zit op een nog hoger niveau’, zegt Jelena. ‘Die voert ze koeienhart. Ik geef gewoon Whiskas of Felix.’

Dat doet Jelena niet alleen voor de katten, maar ook voor zichzelf. ‘U bent op de hoogte van de ecologische voordelen van zwerfkatten in je wijk? Ze eten alle ratten op.’ Moskou heeft inderdaad weinig last van ratten. Wel ruikt het in trappenhuizen vaak sterk naar kattepis.

Gevraagd naar een verklaring voor het hoge aantal katteneigenaren in Rusland zegt ze: ‘Wellicht heeft het te maken met onze economie. Een kat is goedkoper in onderhoud dan een flinke hond.’ Maar volgens Aleksandra Drozjdina, de kattenprofessional van Kottisimo, is de verklaring nog praktischer van aard. ‘In Rusland is het in de winter te koud om twee keer per dag met de hond te lopen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden