Opinie Mensenrechten

Waarom helpt Nederland zijn meisjes niet?

Voor in het buitenland achtergelaten Nederlandse meisjes wordt bijna niets gedaan. Dat moet anders, vindt Shirin Musa, directeur van Femmes for Freedom.

Shirin Musa is de oprichter en de drijvende kracht achter de Nederlandse vrouwenrechtenorganisatie Femmes for Freedom. Beeld Aurélie Geurts

De afgelopen jaren heeft Femmes for Freedom zich ervoor ingezet dat meisjes en vrouwen uit migrantengemeenschappen in Nederland over hun eigen leven kunnen beschikken. En met succes. De wet is gewijzigd, het in huwelijkse gevangenschap houden van vrouwen is strafbaar gesteld, het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating is opgericht, én er zijn financiële middelen gekomen voor Nederlandse meisjes en vrouwen die gedwongen zijn uitgehuwelijkt en of achtergelaten in het buitenland. Resultaten waar Nederland trots op kan zijn en die direct de positie van onderdrukte vrouwen versterken. Recentelijk heeft minister Dekker aangekondigd dat een bepaling in het burgerlijk wetboek op wordt genomen die er in voorziet dat beide partners meewerken aan de ontbinding van een religieus huwelijk.

Toch is er ook iets vreemds aan de hand. Laten we eens kijken naar Noorwegen. Een land met 5,2 miljoen inwoners en een ongeveer even hoog percentage migranten als Nederland. De Noorse ambassades hebben sinds 2013 616 zaken behandeld van veelal meisjes en vrouwen, die in de landen van herkomst van hun familie waren achtergelaten of gedwongen uitgehuwelijkt, om terug te keren naar Noorwegen. De Noorse overheid heeft medewerkers op ambassades in een aantal landen die getraind zijn in het helpen oplossen van de terugkeerproblemen.

Slachtoffers huwelijksdwang

Je zou verwachten dat er in Nederland, met drie keer zoveel inwoners, ook veel meisjes en vrouwen geholpen zouden kunnen worden. Sinds 2017 heeft ons ministerie van Buitenlandse Zaken een ticketfonds om slachtoffers van huwelijksdwang en achterlating te helpen met de kosten van een vliegticket naar huis. Daar wordt echter bijna geen gebruik van gemaakt. In 2017 heeft Buitenlandse Zaken wereldwijd slechts vier gevallen succesvol bijgestaan. Buitenlandse Zaken en het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA) geven opzettelijk geen ruchtbaarheid aan het bestaan van dit fonds, naar eigen zeggen om misbruik te voorkomen. Als deze meisjes en vrouwen contact opnemen met Buitenlandse Zaken of het LKHA krijgen ze te horen dat ze een verklaring moeten aankruisen en ondertekenen dat ze weten dat bij minderjarigheid en/of een andere nationaliteit het niet makkelijk is om geholpen te worden.

Wacht even. Stel je voor dat de overheid besluit om het landelijk alarmnummer 112 niet meer bekend te stellen of de vrouwenopvang geheim houdt, om misbruik te voorkomen. Zouden we dat redelijk vinden? Deze meisjes en vrouwen ondergaan gruwelijke mensenrechtenschendingen, inclusief verkrachting en ander geweld. Het zijn bijna altijd Nederlandse staatsburgers.

Niet vertellen over hulpmogelijkheden

En wij vertellen ze niet dat er hulp voor hen is? Wij doen niet alles om hen voor te lichten, te vinden, hulp te bieden? Is er zo weinig veranderd sinds 2012 toen de gedwongen uitgehuwelijkte en verkrachtte Sarah weggestuurd werd bij de Nederlandse ambassade in Addis Abeba omdat een minderjarige niet zelfstandig een reisdocument kan aanvragen? Moeten we nu echt elk jaar weer dezelfde kulargumenten horen waarom er van alles niet kan?

Het zal allemaal best ingewikkeld zijn om de meisjes en vrouwen te helpen, maar het wil er bij Femmes for Freedom niet in dat wat Noorwegen kan Nederland niet kan. Zorg gewoon dat die meisjes en vrouwen weten wat de mogelijkheden voor hulp zijn en help ze ook. FFF zal graag bijdragen aan training voor consulaire medewerkers op de posten. De regering wil dat Nederland een voortrekkersrol blijft spelen in het consequent inbrengen van het genderperspectief in alle dimensies van het buitenlandbeleid. Het wil ook samenwerking tussen overheden, bedrijven en vrouwenorganisaties faciliteren om gendergelijkheid te realiseren. Buitenlandse Zaken heeft hiervoor een speciale directie in het leven geroepen: ‘Taskforce Vrouwenrechten en Gendergelijkheid’.

Laten we dat nu niet alleen richting andere landen promoten, maar ook eens aan onszelf opleggen. Wij zijn graag tot dergelijke samenwerking bereid. Tot het zover is, zullen we in elk geval zelf integere voorlichting geven aan meisjes en vrouwen die zich in deze situatie bevinden. Daarvoor dient de voorlichtingscampagne ‘Ontsnap aan je vakantie’ die Femmes for Freedom is gestart.

Aanvullingen & verbeteringen

In een eerdere versie van dit artikel stond dat het verhaal over Sarah in 2015 verscheen. Dit verhaal werd echter al in 2012 gepubliceerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.