VERSLAGGEVERSCOLUMNMARJON BOLWIJN IN EMMEN

Waarom geschiedenisboeken alleen over witte mannen vertellen, vragen de leerlingen zich af

.Beeld .

Een leraar even met zijn mond vol tanden laten staan. Dat hebben de 15-jarige Sanne, Maria en Laila voor elkaar gekregen. De 3-havo-leerlingen van het Carmelcollege in Emmen stapten maanden geleden na de les op Richard Zuiderveld af, hun geschiedenisdocent. Ze hadden er  schoon genoeg van. ‘Waarom vertellen geschiedenisboeken alleen over witte mannen? Waarom gaat het bijna nooit over vrouwen en gekleurde mensen?’

In een paar seconden lieten de drie leerlingen het beeld van hun leraar kantelen. Hij gaf hen gelijk. De vraag had zijn nieuwsgierigheid gewekt. En zo besloot de 33-jarige ‘meneer Zuiderveld’ in zijn vrije tijd in online archieven te duiken. Verbluft las hij de talrijke verhalen over boeiende historische vrouwen waar hij op zijn beurt tijdens zijn studie geschiedenis nooit van had vernomen. Over Theodora I, Marie Marvingt, en Julie d’Aubigny, zijn favoriet. Hij zag er een boek in, een geschiedenisboek voor jongeren, zoals hij er eerder al vijf met een collega schreef, de serie Vet oud! - Powervrouwen moet in augustus verschijnen.

Laila en Sanne.Beeld Verslaggeverscolumn Marjon Bolwijn

Zuiderveld komt dan ook met nieuw lesmateriaal. Na de zomer zal hij in alle klassen in elke historische episode die hij behandelt vrouwelijke tijdgenoten in één adem noemen met de bekende mannelijke helden en schurken. De Byzantijnse keizer Justinianus en keizerin Theodora, die danseres was voor ze de troon besteeg. De schilders Rembrandt van Rijn en Judith Leyster in de Gouden Eeuw. Gevechtspiloten Manfred von Richthoven en Marie Marvingt tijdens de Eerste Wereldoorlog.

De geschiedenisdocent en zijn drie leerlingen ontmoet ik op wat de laatste lesdag zal blijken te zijn voordat alle scholen de deuren moeten sluiten vanwege het coronavirus. Ik ben onder de indruk van de opmerkzaamheid en het rechtvaardigheidsgevoel van Sanne, Maria en Laila. ‘Schoolboeken leren ons maar een klein deel van de werkelijke geschiedenis. Het is net alsof vrouwen en kleurlingen niet bestonden. Ook in de tijd dat zij minder rechten en invloed hadden, kon hun leven interessant en belangrijk zijn,’ zegt Maria.

Als er niks verandert, denken ook generaties na ons dat alleen mannen sterk en machtig zijn en vrouwen er minder toe doen, vult Sanne aan. ‘Daar hebben alle meisjes en vrouwen last van’. Het maakt onzeker, vindt ze. ‘Ga naar de keuken, eten maken,’ riep een klasgenoot pas in de klas toen Laila de gelijkheid tussen mannen en vrouwen aansneed. Rázend maakte die opmerking haar.

Prijsvraag onder leerlingen.Beeld Verslaggeverscolumn Marjon Bolwijn

Hongerig naar de verhalen die ze misten, gingen de vriendinnen zelf maar op onderzoek uit. Ze lazen over Harriet Tubman, de als slaaf geboren vrouw die wist te ontsnappen en daarna honderden andere slaven in het zuiden van Amerika bevrijdde. Over Victoria Woodhull, de eerste vrouw die zich eind 19de eeuw in de VS verkiesbaar stelde voor het presidentschap. En over Rosa Parks, die tijdens de rassenscheiding in het Amerika van 1955 in een volle bus weigerde plaats te maken voor een witte passagier.

De vriendinnen zijn er nog confuus van dat hun geschiedenisleraar zo positief reageerde op hun vraag en nu zelfs een boek aan het schrijven is om de leemte in de leerstof op te vullen. ‘Ik had niet verwacht dat we serieus genomen zouden worden,’ zegt Sanne.

In de les aan een eerstejaars havo-klas deze middag vertelt Richard Zuiderveld smeuïg over de Romeinse oorlogen en de bloederige moord door senatoren op Julius Caesar. ‘Met messen staken ze op hem in.’ De kinderen hangen aan zijn lippen. Ook de Egyptische farao Cleopatra komt voorbij. Het zou de leraar niet verbazen als haar relatie met Caesar de razernij van de senatoren over de dictatoriale trekken van hun vorst had versterkt. Hij was immers al getrouwd.

Dan krijgen de leerlingen het woord. Ze mogen vertellen wat ze weten over Cleopatra. Ze was een verleidster, zegt een meisje, want ze kreeg niet alleen een relatie met Caesar maar daarna ook nog met Marcus Antonius. Een jongen wil dat beeld even corrigeren. ‘Ze was ook een machtige farao. Ze kon goed spreken en regeren.’

De laatste les deze week eindigt met taart. De geschiedenisleraar onthult de uitslag van een wedstrijd die hij heeft uitgeschreven in de klas: wie raadt vijftien historische vrouwen in zijn boek Powervrouwen? Annaëlle is met negen rake namen de winnaar en krijgt een bioscoopbon. De leerlingen stormen op de taarten af en overladen de docent met complimenten. Ook voor zijn leuke lessen en grapjes.

Een week later mailt Annaëlle haar leraar. De quarantaine lijkt nog wel even te gaan duren. Of ze haar bioscoopbon kan inruilen voor een boekenbon.

Geschiedenisdocent Richard Zuiderveld.Beeld Verslaggeverscolumn Marjon Bolwijn
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden