VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Veenendaal

Waarom gehandicapte Alisa haar bestelbus moet inleveren, terwijl het UWV weet dat ze hem ‘keihard’ nodig heeft

Vandaag de avonturen van een ambitieuze vrouw in een rolstoel en een genomineerde ‘ambtenaar van het jaar’ bij het UWV. Beiden zitten vol idealen, goede wil en ambitie, toch gaat de vrouw de werkgever van de ambtenaar voor de rechter slepen.

Zij heet Alisa Hol. Zij is eenendertig jaar oud en woont in Veenendaal. Zes jaar geleden belandde ze in een rolstoel als gevolg van een toen pas ontdekte afwijking aan haar heup, waardoor ze binnen een jaar niet meer kon lopen. En dat blijft zo.

Alisa kreeg van het UWV een bestelbus in bruikleen om zelfredzaam naar een opleiding in Den Bosch te kunnen, en die mocht ze blijven gebruiken toen ze de opleiding beëindigde en de bus nodig had om zelfredzaam een eigen webwinkel in cadeautjes te beginnen. Tot het UWV een half jaar later ontdekte een fout te hebben gemaakt. Alisa was nog steeds dezelfde vrouw met handicap en ambitie, maar dat zegt in het huidige doolhof van wetten en regels niets.

Alisa Hol thuis

De ambtenaar is Ronald van Zijp, landelijk manager Voorzieningen bij het UWV. Ronald gaat daar over alle hulpmiddelen die mensen zoals Alisa nodig hebben om te kunnen functioneren in de maatschappij. Zoals ook de Participatiewet dat wil, zes jaar geleden bedacht door het kabinet-Rutte II van VVD en PvdA. ‘Tien jaar een Wajong-uitkering is veel duurder dan een bestelbus’, weet Ronald van Zijp. ‘Ik denk dat het verstrekken van die bus meer zou opleveren dan het kost.’

Maar vorige week nog moest PvdA-Kamerlid Gijs van Dijk in NRC vaststellen dat de Participatiewet is mislukt. ‘Als je in een uitkering zit of een handicap hebt, wil je geholpen worden – en dat doet de Participatiewet niet.’ Alisa Hol en Ronald van Zijp weten hier alles van. ‘Mevrouw Hol heeft die bus gewoon keihard nodig’, zegt Ronald. Hij ziet bij het UWV meer ‘verschrikkelijke zaken’, waarbij dove of spastische mensen gedwongen worden iedere paar jaar weer te bewijzen dat ze doof of spastisch zijn.

Niet toevallig is Alisa’s verhaal ook een typisch staaltje verdwaalbeleid, zoals dat de afgelopen weken werd blootgelegd door de Commissie Uitvoeringsorganisaties, die namens de Tweede Kamer onderzoekt wat er bij de overheid steeds fout gaat tussen wetgeving en uitvoering. Bijvoorbeeld bij Belastingdienst, CBR en UWV.

Sommige mensen hebben dubbele pech in hun leven en Alisa had al lang vóór haar handicap een ongelukkige start: ze is als kind uit huis geplaatst en heeft jarenlang in instellingen moeten leven. Maar ze heeft dat allemaal overwonnen en wil niet langer dat gebutste wezen zijn, ‘dat is niet wie ik nu ben’.

Alisa met haar bus

Zij leerde overleven door te vechten: nu in een bizarre wereld van ‘zelfredzaamheid’, instanties en potjes, waar een gehandicapte al snel een dagtaak aan heeft.

Eén voorbeeld: haar handgestuurde rolstoel thuis werd betaald door de gemeente, verantwoordelijk voor privé-hulpmiddelen. Haar met een handmotortje geholpen rolstoel die ze nodig had voor haar opleiding was ‘school-gerelateerd’ en daarom betaald door het UWV. Maar toen Alisa’s handicap verergerde en zo’n rolstoel ook privé van pas zou komen, was dat voor beide instanties administratief niet onderling te regelen. Toen liet de gemeente precies dezelfde rolstoel namaken, voor thuis. Alisa: ‘Wat dát allemaal kost!’

En nu moet ze haar bestelbus wèl inleveren. Terwijl ze principieel gelijk heeft, vindt de ambtenaar, die Alisa de bus daarom al een jaar extra liet lenen. Ook heeft hij intussen geregeld dat Alisa de bus kan houden tot er een definitieve oplossing is. Maar hij is ook gebonden aan ‘de regels’, meer kan hij niet doen.

Alisa bij de groothandel

Het duurde trouwens wel even voordat het UWV de eigen ingewikkelde regels begreep: Alisa heeft destijds netjes doorgegeven dat ze een eigen bedrijfje begon en de bus graag zou blijven gebruiken. De UWV-medewerker die haar daarop belde liet weten dat dit hem niet meer dan logisch leek. Alisa had al 3000 euro in haar cadeautjesbedrijf geïnvesteerd en een half jaar probleemloos rondgereden, toen het UWV pas ontdekte dat ze een fout hadden gemaakt.

De regel waar Ronald van Zijp nu tegenaan loopt: een eigen bedrijf aan huis heeft geen woon-werkverkeer, ook al rijdt Alisa haar bestelbus voortdurend naar de groothandel, het postkantoor en klanten. Ronald gaat daarom nu de gemeente Veenendaal proberen zover te krijgen dat zij de bus betalen, via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning.

Maar Alisa heeft er genoeg van en stapt naar de rechter. Ook is ze alvast een crowdfundingcampagne begonnen om de bus desnoods zelf te kopen. ‘Zelfredzaamheid’ is heel hard werken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden