Column Bard van de Weijer

Waarom gaat het telkens zo mis met ict-projecten bij de overheid?

Bard van de Weijer bespreekt de logica en onlogica van technologica. Deze week: Een ict-project bij de overheid is als balletje-balletje spelen.

Ict-bedrijven zijn de balletje-balletjespelers van onze tijd. Ze lokken klanten met gouden automatiseringsbeloften en zodra de argeloze ict-behoeftige toestemt en betaalt, verdwijnt zijn geld onder een bekertje en ziet hij er nooit meer iets van terug. ‘Jammer’, zegt het ict-bedrijf als de opdrachtgever het lege bekertje aanwijst. ‘Maar als u uw inzet verdubbelt, wordt het resultaat twee keer zo goed.’ Waarop de panikerende klant instemt, het spel zich herhaalt en de arme afnemer uiteindelijk als troost een plastic knuffelbeest mag uitkiezen.

Zo ongeveer verlopen ict-projecten van de overheid sinds jaar en dag. Budgetten worden overschreden tot ze het dubbele, driedubbele of vijfdubbele getal hebben bereikt, waarna ontwikkelaar en opdrachtgever ‘in goede gezamenlijkheid’ tot de conclusie komen dat het beter is maar opnieuw te beginnen. 

Miljarden overheidsgeld gingen de afgelopen jaren in rook op. Die ict-jongens reden er fijne, dikke Audi’s van en gingen met het gezin helikopterskiën in Canada. Dus helemaal slecht besteed was het niet, afhankelijk van je perspectief. 

Om te kijken hoe het nu toch telkens zo mis kon gaan bij de Belastingdienst, met het elektronisch patiëntendossier en de digitale burgerlijke stand, werd enkele jaren geleden een parlementair onderzoek ingesteld en maakte de toenmalig verantwoordelijke minister voor Balletje-balletje een stoplichtensysteem waarop precies te zien was met welke ict-projecten het goed of slecht ging. Het wonder: alle overheidsprojecten stonden op groen, iets waarover ict-experts luid grinnikten. Met eenvoudige trucjes waren de kleuren te manipuleren, wisten ze. De klant – de overheid dus − die dankzij zijn stoplichten zeker wist dat hij het juiste bekertje ging aanwijzen, zou opnieuw met een lege huls blijven zitten.

De experts hebben ongelijk, zei de minister destijds. Want er komt een toezichthouder die ict-projecten zal toetsen en monitoren en terugkoppelen. Dit bureau Bit (goeie naam, moet gezegd) bestaat nu drie jaar. Helaas: grote ict-projecten bij de overheid lopen nog altijd 40 procent uit budget, met uitschieters tot 2.400 procent, had het Financieele Dagblad een tijdje geleden geturfd. Opnieuw: vele honderden miljoenen extra. Van dat geld kun je NPO 1, 2 én 3 volplempen met nieuwe afleveringen van Andere Tijden

Misschien moeten we maar eens wat ict-plannen schrappen. Ik kijk liever naar Hans Goedkoop dan naar de Fabeltjeskrant.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.