Waarom er zoveel galeries zijn in Lagos en wie er al die schilderijen kopen

Patio en ingang van Bogobiri House en erachter het kantoor van iDesign. Beeld wb

Wie wil snuffelen aan de hedendaagse kunst die in Nigeria wordt gemaakt, kan het best gaan logeren in Bogobiri House. In de hotelkamers, op de gangen, in het restaurantgedeelte, in de patio: overal hangen schilderijen, her en der staan er een stuk een tien op de grond tegen een muur, beelden en andere driedimensionale objecten begroeten je bij de ingang en ook het meubilair verraadt kunstenaarshanden. In het aanpalende gebouw – met muurschilderingen en graffiti – is op de eerste verdieping de Nimbus Gallery gevestigd, waar werken van voornamelijk jongere kunstenaars te zien en te koop zijn.

Beneden is nog een concertzaaltje annex bar – waar ik me op een donderdagavond naar binnen wurmde en een paar spoken word artists met band hoorde optreden voor een paar honderd jongeren. Boven is er een buitenterras met een bar, biljarttafel en af en toe een dj. Op de binnenplaats beneden bij de ingang hebben vier verkopers overdekt stalletjes met souvenirs en handnijverheid. Verder is onlangs een buiten-bieb geopend met wat zitjes en een koffiebarretje. En, (dan hou ik op), het restaurant van Bogobiri heeft een uitstekende naam.

Het begon met de Nimbus Gallery, opgericht door kunsthandelaar Chike Nwagbogu, een jaar of 25 jaar geleden, zegt zijn zakenpartner Tola Akerele. Die galerie was voorheen gevestigd op een compound aan de overkant van de straat (een achterafweg) in een ruim pand, beroemd vanwege schelpendecoraties op de muren – zo is te zien op foto’s uit die tijd. Ook de nieuwe locatie is een geliefde plek voor feesten, zegt curator Toyin: ‘De Amerikaanse ambassade houdt hier bijvoorbeeld Thanksgiving, ze vinden de sfeer leuk.’ Ze is druk in de galerie met het inrichten van een speciale ‘uitverkoop’, waarbij de kunstenaars wat vertellen en muziek en hapjes kopers in de juiste stemming moeten brengen. Nwagbogu begon als eerste in Nigeria met een kunstveiling in de Nimbus Gallery, met succes. Toyin laat werken zien uit de realistische school uit de stad Ibadan, en heel ander werk waarin Eze Franklin Nwabueze lapjes verwerkt in portretten. ‘Jonge kunstenaars komen hier om hun werk te tonen’, zegt Toyin.

Nimbus Gallery. Beeld wb

Ze neemt me mee naar weer een ander gebouwtje op de compound, verscholen achter het hotel en de beeldenpatio: daar is het kantoor van Tola Akerele en haar andere bedrijf iDesign. Binnen is alles opeens wit en strak.

Akerele is bovenal een interior designer, zegt ze, daar is iDesign voor: het inrichten van bedrijven en de woonhuizen van de redelijk welgestelden, want daar zijn de muren te vinden voor de kunst uit de Nimbus Gallery. Vanaf het begin hadden Chike en zij voor ogen dat de kunst die zij voor de kunstenaars aan de man proberen te brengen wel affordable moest zijn, betaalbaar voor een brede middenlaag van de bevolking. ‘Wij hebben natuurlijk ook kunstenaars van naam, maar veel kunstverzamelaars zoeken naar kunst die (nog) niet al te duur is.’

Dat is de markt voor beginnend, jong talent. Daarnaast zijn bedrijven en kantoren mogelijke grote afnemers, maar dan in aantallen schilderijen, die niet al te vernieuwend hoeven te zijn – voor op de gangen zelfs liever niet – en die per stuk voor een bepaalde prijs op de begroting staan. Dat is de categorie van verdienstelijk werk, vaak kleurig met gangbare thema’s als drukke markten, rurale landschappen of juist verkeersopstoppingen in Lagos, die op de kunstacademies oefenonderwerpen lijken te zijn.

Akarele begon iDesign in 2006, na een architectuuropleiding in Londen en New York. Op de eilanden van Lagos (Lagos Island, Victoria Island) verrezen in die tijd de nieuwe, luxe woningen en apartementsgebouwen voor de rijkeren, zowel expats die voor internationale bedrijven werken (de olie-industrie en alles wat daarbij komt kijken aan toelevering voorop) als Nigerianen die met zaken doen miljonair waren geworden en een elite die fortuin in de VS of Europa heeft gemaakt en terugkeert om in Nigeria te gaan ondernemen. Akarele: ‘Al die nieuwe ruimten moesten worden aangekleed met kunst. Mijn klanten hoefden niet meteen de grootste namen in hun woonhuizen, maar als je zoveel voor je huis hebt uitgegeven als hier gebruikelijk is, dan doet de prijs van een paar schilderijen of beelden er ook niet zoveel toe.’

‘Afrika-centrische sfeer’

Tola Akarele: ‘Interior design is een jonge industrie in Lagos, een heel interessant gebied. We hebben bioscopen, hotels, een kapperszaak en nagelstudio, mode-boutiques en internationale bedrijven, zoals het Franse persbureau AFP, als klanten. We brengen een ‘Afrika-centrische’ sfeer binnen. Dat is ons doel: wat om ons heen gebeurt op straat moet een weerklank vinden in onze woonomgeving. Een volledig westerse stijl van inrichten werkt hier vervreemdend.’

Het is typisch een benadering van de Afropolitans, zeggen Tola en Toyin, die zich met de term identificeren. Tola: ‘We brengen de expertise mee als we terugkeren naar waar onze familie is.’ Toyin verbleef tien jaar in Groot-Brittannië en werkte in de lifestyle. Tola: ‘Er is een groot verschil tussen de returnees (terugkeerders of repats) uit Engeland en die uit de VS. De Amerikanen willen big, big, big; zijn steeds uit op schaalvergroting van hun onderneming.’ Toyin: ‘De Amerikanen zijn agressiever. In het VK zijn we conservatiever, beleefder.’ Tola: ‘Maar het schept een stimulerende omgeving.’

Op mijn vraag of dit een subcultuur van repats is, beaamt Toyin dit vol enthousiasme: ‘Jazeker! Dat denk ik wel. We kennen elkaar allemaal, treffen elkaar op dezelfde plaatsen.’ Maar de repats zijn ook concurrenten, er zijn er zoveel actief op de kunstmarkt, het wemelt echt van de galleries op de eilanden, opper ik. Toyin: ‘Ach nee, de markt is zo enorm.’ Tola: ‘Er is geen concurrentie, er is geld genoeg. En het is heel trendy om mooie dingen te kopen.’ Toyin: ‘De kwaliteit van de kunst in Nigeria is heel hoog. Daarom kopen expats het. Je bent gek als je geen kunst koopt gedurende je verblijf hier.’

Maar wat hebben de kansarme Lagosians hier allemaal aan? Dat is toch wel een vraag die blijft knagen. De leefomstandigheden in Lagos zijn verschrikkelijk, zoals het chaotische verkeer dat uren vast staat, zegt Tola, voor de gewone inwoners nog het meest: die hebben geen eigen generatoren voor als de elektriciteit weer eens uitvalt. Kunst maken voor verkoop kan een uitweg zijn, denkt ze. Toyin ziet ook voor de armen mogelijkheden: ‘De kwestie is: hoe kunnen we de creatievelingen in de informele sector bereiken? Dat kan door bijvoorbeeld centra in te richten waar ze zich ongestoord kunt ontplooien. De kunstmarkt is een bruisende en groeiende sector, waarvan veel meer mensen kunnen profiteren. Geef arme jongeren met talent een werkruimte en elektriciteit: meer hebben ze niet nodig.’

De buiten-bieb van Bogobiri House. Beeld wb
Het dakterras van Nimbus Gallery. Beeld wb
Helden aan de muur: (met de klok mee) schrijver Chinua Achebe, de Amerikaanse activist Malcolm X, Kwame Nkrumah (eerste president van Ghana) en Julius Nyerere (eerste president van Tanzania). Beeld wb
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden