Verslaggeverscolumn Toine Heijmans in Zandvoort

Waarom een GroenLinks raadslid stemt vóór een vervuilende autorace

Het is half 11 ’s avonds en Karim vraagt om een schorsing. De druk is groot, al dagen: zijn collega’s in de gemeenteraad blijven bellen en appen, ze willen een unaniem besluit, ze willen dat iederéén in Zandvoort achter de Grand Prix staat, ook hij, namens GroenLinks, de klimaat- en milieupartij. Karims partijgenoten bellen en appen met de omgekeerde boodschap: ze ­vrezen de beeldvorming, vragen wat hem drijft.

Karim stemt voor. Zandvoort mag 4,1 miljoen euro besteden aan een vervuilende autorace. Het ­levert hem de hoon op die hij ­verwacht, het is oordelen, niet luisteren, ‘nuance doet er nauwelijks meer toe’.

Zandvoort, betondorp, patatdorp.

Karim el Gebaly is een geboren Zandvoorter en een getogen GroenLinkser: 26 jaar pas, maar al lang links in een dorp dat hij onmiddellijk als ‘rechts, echt rechts’ karakteriseert. Zandvoorters zijn nooit mild over Zandvoort, ‘betondorp’, zegt Karim, ‘patatdorp’ – daar zijn het Zandvoorters voor. En dat komt ook door de geschiedenis die niet mild voor hen was. Integendeel. Wat ze bindt, is het circuit.

Het circuit.

We staan op het dak van Bernie’s Bar en kijken recht de pitstraat in, een uitloper van de Tarzanbocht, berucht van de uitremacties. Onder dat asfalt ligt het puin van het oude Zandvoort, zegt Karim – dat is belangrijk om te weten want Zandvoorters koesteren nog steeds de hoop op wederopbouw. Terug naar de tijd dat het dorp keizerin Sisi ­ontving, incognito aangereisd als gravin Von Hohenembs. Wie ooit de reisbagage van Sisi zag in ­Wenen, al die kisten en koffers met keizerlijk servies, weet wat een spektakelstuk dat was, in 1884. Zandvoort een ­badplaats van belang voor de Europese elite, een schitterend lint van joyeuze architectuur, een parel van de belle époque.

Daarna ging alles kapot. ­Gesloopt door de Duitse bezetter, en het puin stut nu letterlijk het circuit, en het circuit houdt de mogelijkheid open van een herrijzenis. Dat is, zegt Karim, nooit uit de ­genen van de Zandvoorters ver­dwenen. Jurre Keuning knikt, hij is meegekomen als buitengewoon raadslid van GroenLinks, en ­begrijpt de keuze.

Karim el Gebaly (rechts) en ­buitengewoon raadslid Jurre ­Keuning.

‘Het is hier meestal ieder voor zich.’

Principieel zijn heeft in dit dorp een prijs. Stemden ze tegen, ‘dan konden we hier niet meer over straat’, ‘dan waren we nooit meer herkozen in de raad’, ‘dat had persoonlijke consequenties gehad’ – Karim vertelt over de bedreigingen die activisten tegen geluidsoverlast hier ten deel vallen: ‘een nekschot’, ‘ik kom bij je thuis’.

Maar dat, zegt hij ook, mag geen reden zijn om voor een Grand Prix te stemmen.

Karims vader is eigenaar van schnitzelhuis Tiroler Stüberl, een met hout en Oostenrijkse attributen gedecoreerd eetcafé in het centrum, waar hij na zijn vertrek uit Egypte begon in de keuken en zijn vrouw ontmoette, een Zandvoortse. Karim is een Zandvoorter. Hij wijst naar de flats van de wijk Nieuw Noord, ‘onze Bijlmer’, het ‘wormvormig aanhangsel’ dat lijdt onder verborgen armoede en criminaliteit. ‘We zien zoveel kansen voor het dorp, maar dan moeten we in de ­politiek wel samenwerken’.

Er zijn te weinig hotels. De boulevard is mistroostig, elke ontwikkeling stuit op een naoorlogse ­kluwen van erfpachtconstructies en eigendomsrechten. Drie wethouders vielen over de plannen voor eerherstel van de Watertoren, de vierde moest van het dossier ­wegens de schijn van belangenverstrengeling. Karim: ‘Het is hier meestal ieder voor zich.’

Behalve als het gaat om de Grand Prix.

‘Dit was het maximale dat ik kon bereiken.’

Het ‘ziet er apart uit’, een GroenLinkser die stemt voor een autorace, ‘dat begrijp ik ook wel. Maar ik moet doen wat goed is voor het dorp. Binnen Zandvoort snappen ze dat. Buiten Zandvoort niet.’

De nuance: vier jaar geleden besloot de gemeenteraad dat de Formule 1 welkom is – niets meer aan te doen. Karim probeert te sleutelen aan de voorwaarden: meer treinen, geen wegwerpplastic, een duurzame Grand Prix (ook hier was hoongelach zijn deel). ‘Dit was het maximale dat ik kon bereiken.’

GroenLinks is een getuigenis­partij met een missie: milieu en ­klimaat. De Formule 1 een vervuilend circus dat over de wereld trekt, een Amerikaanse multinational waar het draait om groot geld – zie de Netflix-documentaire Drive to survive. ‘Dat is zo. Maar we stáán al zo bekend als een partij die de leuke dingen verbiedt. Als ik tegen stem, is het alleen maar schreeuwen langs de lijn.’

Die 4 miljoen komt uit het verhogen van de toeristenbelasting, zegt Karim. Dus het is nieuw geld. Dat had je ook voor het Nieuwe Noorden kunnen gebruiken, zeg ik terug. Karim: ‘Ook daar komt geld voor.’

We kijken naar Zandvoort en naar het lege circuit. De boulevard ligt koud en verslagen in het voorjaar, bijna Brits. Keizerin Sisi kreeg er een borstbeeld en een tegel in de walk of fame – het is niet genoeg.

Zonder circuit, zegt Karim, slaat Zandvoort nooit zijn vleugels uit.

Borstbeeld van keizerin Sisi.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.