Commentaar Extreme geluiden

Waarom de verspreiding van (des)informatie niet vergaand beteugeld moet worden

Desinformatie was er altijd en zal er altijd zijn. Maar via YouTube is ze wel erg makkelijk bereikbaar.

Silhouetten van internetgebruikers voor een scherm van YouTube. Beeld REUTERS

Informatie zou de mens wapenen tegen de totalitaire verleiding. Dat was tot voor kort een gangbare opvatting onder sociologen en politicologen. Aan die opvatting lag de verwachting ten grondslag dat de gebruiker de aangeboden informatie zou ordenen om tot een afgewogen standpunt te komen. De grenzeloosheid van informatie die via de sociale media wordt uitgewisseld en doorgegeven, werd dus ook niet als een probleem gezien.

Die verwachting is te rooskleurig gebleken. En dat had geen verrassing hoeven zijn. Informatie diende van oudsher vaker het eigen gelijk dan de nuance in het midden van het opiniespectrum. Nieuwsconsumenten hebben altijd selectief gewinkeld en hebben altijd opengestaan voor misleiding. In het informatietijdperk zijn de mogelijkheden daartoe vrijwel onbegrensd. Maar het grootste verschil met de prehistorie van het informatietijdperk is dat mensen toen doelgericht op zoek gingen naar informatie buiten de mainstream. Als zij kennisnamen van extreme standpunten waren zij zich daarvan bewust.

Nu is dat lang niet altijd het geval, zo kan worden opgemaakt uit het artikel in de Volkskrant van zaterdag over de rol die YouTube speelt bij de verspreiding van radicaal gedachtengoed. Een onschuldige zoekopdracht leidt tot een keten aan aanbevelingen die de opdrachtgever uiteindelijk in aanraking kunnen brengen met extreme ideeën vaak aan de radicaal-rechtse zijde van het spectrum. Daar blijven veel gebruikers vervolgens hangen.

YouTube is het aan zijn stand als neutraal informatiekanaal verplicht om zijn aanbevelingsregime zo te veranderen dat zoekopdrachten minder snel naar extreem gedachtengoed leiden. Maar het is niet raadzaam om de verspreiding van informatie, en dus ook van desinformatie, vergaand te beteugelen voor zover dat technisch mogelijk zou zijn. De ‘mainstream-media’ waartegen de verspreiders van ‘alternatieve feiten’ zich zo krachtig afzetten, moeten complottheorieën en raciale doemverhalen pareren met een nuchter streven naar objectiviteit en evenwichtigheid. In de hoop dat de mediawijsheid groeit naarmate de beschikbaarheid van informatie toeneemt. Het informatietijdperk is tenslotte pas net begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.