Column Frank Kalshoven

Waarom betaalt ING 775 miljoen, en geen 600 miljoen? Of 4 miljard?

Waarom moet ING 775 miljoen euro betalen? Ja, omdat de bank het ‘in haar gestelde vertrouwen ernstig heeft beschaamd’, aldus het Openbaar Ministerie, door criminelen en terroristen jarenlang vriendelijk van bancaire dienst te zijn geweest. En dit ondanks aansporingen van De Nederlandsche Bank om de wet uit te voeren en deze klanten de deur te wijzen.

Maar dat is het inhoudelijke antwoord. Waar ik nieuwgierig naar was: waarom 775 miljoen, en geen 776 miljoen? Of 600 miljoen? Of 4 miljard? Wat is de optimale hoogte van zo’n boete?

Het openbaar ministerie schrijft er summier over. Het totaalbedrag bestaat uit twee delen. 100 miljoen is een ‘ontneming’, die gelijk staat aan het kostenvoordeel dat ING heeft genoten door jarenlang te bezuinigen op de verantwoordelijke afdeling van de bank. 675 miljoen is boete.

De hoogte van de boete is bepaald aan de hand van: 1) de ernst van de feiten; 2) de persoon van de verdachte; 3) de medewerking van de verdachte aan het onderzoek; 4) de implementatie van een verbeterprogramma. ‘Het OM ziet de boete van 675 miljoen als passend. Het is een straf die pijn doet aan verdachte en die recht doet aan de geschokte rechtsorde’, aldus het OM. Dat is alle verstrekte informatie.

Hmmm. Laat ik het zo zeggen: hier kan Ionica Smeets niet zoveel mee.

Zou het bij het OM dan zo gaan? 500 voor de ernst plus 500 voor de persoon minus 200 voor de medewerking minus 125 voor de verbeteractie = 675 miljoen?

Met die ‘pijn voor de verdachte’ valt het intussen reuze mee. In het persbericht meldt ING de aandeelhouders dat het totaalbedrag zal worden verwerkt in de boeken over het derde kwartaal als bijzondere last (‘special item’). En de bank schrijft er geruststellend achteraan dat deze schikking ‘de kracht van ING niet aantast’.

Me dunkt dat er bij het OM (en denkelijk in de relevante regelgeving) ruimte is voor verbetering van de kwaliteit van de sommenmakerij. Twee elementen mogen hierin niet ontbreken, lijkt me. Eén: de duur van de gedragingen; het inkomen van de verdachte gedurende die periode.

In het onderhavige geval gaat het om de periode van 2010 tot en met 2016, zeven jaar dus. Opgeteld maakte ING in deze periode volgens de opeenvolgende jaarverslagen een kleine 26 miljard euro netto winst. Nu hebben we tenminste een grondslag.

Het OM denkt blijkbaar dat een boete van 3 procent van het genoten winstinkomen (de eigenaren van) ING ‘pijn’ doet. Dat is hopeloos naïef, getuige ook de beurskoers van ING die in reactie op het nieuws nauwelijks daalde.

Je kunt erover twisten of een boete voor het jaar in, jaar uit ‘schokken van de rechtsorde’ door criminelen en terroristen vrijelijk te laten bankieren 20, 30 of 50 procent van het genoten winstinkomen moet zijn. Of (niet historisch maar voorwaarts gedacht) dergelijke percentages van de huidige marktwaarde van de onderneming, die in het geval van ING zo’n 50 miljard bedraagt. Maar in geen geval kom je uit op 3 procent.

Het OM, kortom, heeft huiswerk te doen, net als de regelgevers in Den Haag. Welke sommen moet het OM maken bij het bepalen van de hoogte van zo’n boete? Mag die hoogte alsjeblieft effectief zijn in het afschrikken van verdachten? Mag het verplicht worden de sommen openbaar te maken in geval van een schikking? Graag.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.