Column

Waarom Amerika zich zorgen moet maken om de vluchtelingencrisis

President Obama is in zijn laatste jaar met zijn erfenis bezig. Hij heeft veel om trots op te zijn. Maar als hij zijn resultaten niet wil laten verpesten door buitenlands beleid, moet hij zijn inspanningen verdubbelen om de vluchtelingencrisis in het Midden-Oosten te beperken voor die van een reusachtig humanitair probleem verandert in een reusachtig geostrategisch probleem voor Amerika's belangrijkste bondgenoot: de Europese Unie.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel (L) en de Amerikaanse president Barack Obama (R) op de G20-top in Antalya, Turkije. Beeld epa

De ineenstorting van Syrië, Somalië, Eritrea, Mali, Tsjaad en Jemen - en onze ingrepen in Libië, Irak en Afghanistan - hebben de zwaarste vluchtelingencrisis sinds de Tweede Wereldoorlog ontketend. Deze migratiegolf is een menselijke tragedie. En met name de exodus uit Syrië en Libië destabiliseert alle eilanden van beschaving in de regio: Tunesië, Jordanië, Libanon, Koerdistan en Turkije. En het tast nu ook het weefsel van de EU aan.

Waarom moeten Amerikanen zich daar zorgen over maken? Omdat de EU de Verenigde Staten van Europa zijn - dat andere centrum van democratie en economische voorspoed in de wereld. De EU schiet weliswaar in militair opzich tekort, maar is wel de belangrijkste partner van Amerika inzake klimaatverandering, het beleid ten aan zien van Iran en Rusland en het onder controle krijgen van de wanorde in het Midden-Oosten en Afrika.

Dit bondgenootschap versterkt de macht van Amerika. Wanneer de EU in elkaar stort of uiteenvalt, zal Amerika in de wereld veel meer moeten gaan doen met veel minder hulp.

David Miliband, president van een internationale hulporganisatie en voormalig minister van Buitenlandse Zaken van Groot-Brittannië, wees er tijdens een seminar in Davos op dat 1 op elke 122 bewoners van onze planeet op de vlucht is - als gevolg van zo'n 30 burgeroorlogen in zwakke staten die niet in staat zijn te voorzien in de basale behoeften van hun burgers en falen in het bedwingen van de oorlogshandelingen.

Binnen de EU vonden afgelopen jaar 56 miljoen grensoverschrijdingen plaats van vrachtwagens en elke dag staken 1,7 miljoen mensen een grens over. Behoud van dat vrije verkeer van vrachtwagens, mensen en goederen is volgens Miliband van enorme economische betekenis, maar dat valt niet te handhaven wanneer de landen van de EU zich overspoeld voelen door vluchtelingen die niet behoorlijk geregistreerd en opgevangen kunnen worden.

Meer en meer landen sluiten nu hun grenzen en anti-immigratiepartijen groeien overal. Zweden heeft grenscontroles ingesteld en zijn ultranationalistische partij Zweden Democraten is als kool gegroeid. In Duitsland, Zweden en Oostenrijk, die het leeuwendeel van de vluchtelingen hebben opgevangen, willen velen Griekenland afzonderen van de zone waarin binnen de EUzonder paspoorten kan worden gereisd.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel bedoelde het goed toen ze vorig jaar haar land openstelde voor 1,1 miljoenmigranten uit Arabië, Afrika en Afghanistan. Maar het was rücksichtlos van haar om te denken dat zoveel migranten - merendeels moslims - zo snel fatsoenlijk in de Duitse samenleving zouden kunnen worden opgenomen. En dat terwijl het Duitsland twintig jaar en miljarden dolars heeft gekost om de Oost-Duitsers te integreren.

De open-deurpolitiek van Merkel heeft nog meer vluchtelingen naar de EU gelokt. En terwijl de Duitsers de toestroom willen stoppen, zijn de buren niet langer bereid ze op te nemen.

Miliband zei: 'Deze vluchtelingencrisis is een pijl die op het hart van de Europese Unie is gericht. Er is geen oplossing denkbaar binnen de grenzen van Europa'. Zo lang er in Syrië 'een oorlog zonder wetten en zonder einde' woedt, zal de stroom vluchtelingen aanhouden, met alle destabiliserende effecten vandien.

Obama heeft dit Syrische probleem niet veroorzaakt, en hij kan het ook niet alleen oplossen. Maar zonder dat de Verenigde Staten de leiding nemen, zal het conflict zeker niet worden opgelost. Ik heb de omzichtigheid van de president om betrokken te raken bij een grondoorlog in Syrië altijd gedeeld. Maar nu geloof ik dat we anders moeten aankijken tegen het idee om een soort veiligheidszone van de VS, de EU en de NAVO in Syrië en Libië in te stellen om ruimte voor vluchtelingen te scheppen om in die landen te blijven. Dat is geen wondermiddel en ook niet gratis, maar het zal veel duurder uitpakken wanneer de EU uit elkaar valt als gevolg van de ze vluchtelingenramp.

© The New York Times


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden