Column

Waar komt 'road rage' vandaan?

Waar komt toch de agressie vandaan die ons in de auto vaak overvalt?

Beeld thinkstock

De man die door zijn opengedraaide zijraampje naar mij zat te schreeuwen, had natuurlijk een lelijke k**kop, in zijn f***ing sch***-Audi A3, maar gelijk had hij ook: ik zat best fout. We stonden in een lange rij traag verkeer, hij reed voor mij en wilde rechtsomkeert maken. Maar omdat ik zijn achtergelaten gat had dichtgereden, kon hij slecht voor- en achteruitrijdend de keer maken. Ik reed nét achteruit toen hij het raampje opendraaide.

Dat schilderijtje van een oud-Hollands roze aangelopen hoofd blijft voor altijd in je hersenen hangen - omdat het je zo onthutsend hard op je karakterflauwtes wijst. Te weten: 1. pas als je oogcontact hebt met een medebestuurder geef je toe dat je iets fout hebt gedaan; 2. en dan nog begin je schutterig tegen te werpen dat meneertje een beetje moet afkoelen, ja, want ik reed toch al achteruit? en 3. je weet dat je zélf ook die diep onaantrekkelijke fluimende zweetkop bent.

Want zoals Louis CK constateerde in zijn geweldige nummer On driving, of Goofy 65 jaar eerder in de fantastische Disneycartoon Motor Mania: zodra je de auto in stapt, verander je in een ander persoon met een compleet nieuwe set waarden. Niet ten faveure van de mensheid. In mijn geval van een betrekkelijk genuanceerde en relaxte belastingbetaler in een kortaangebonden, moreel mijlenhoog te paard zittende gelijkhebber, die in alle onhoorbaarheid andere auto's uitscheldt. Van tijd tot tijd, ik denk één keer in de 50 kilometer, word ik overvallen door het door Amerikanen zo schitterend verwoorde begrip road rage. Net als de meerderheid der rijbewijshouders trouwens, maar evengoed.

Hoe komt dat? Psychologen wijzen op iets dat je ont-individu-ing kunt noemen. Een beetje zoals in Paul Verhoevens Hollow Man: als je onzichtbaar wordt, komt een flink aantal nare eigenschappen naar boven. En in een auto ben je nu eenmaal onzichtbaar, kun je dus je zichtbare verantwoordelijkheid ontlopen en sta je bloot aan prikkels en frustratie, versterkt door het feit dat je niet goed kunt communiceren met de ander (de toeter en bumperkleven zijn zo ongeveer je semantische gereedschap), waardoor je sterker geneigd bent tot onoorbaar gedrag en totale agressie.

En ineens snap je het: Twitter. Wie wil snappen waarom dat soms zo'n wonderlijk schreeuwerig medium is, moet gewoon weer eens een autoritje van 100 kilometer in de spits maken. Hollow Men zijn gewoon andere mensen.

Elke twee weken schrijft Sheila Sitalsing of Chris Buur over wat hen is overkomen of opgevallen op de weg en in de berm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden