The Big Picture Arie Elshout

Waar gaat dit eindigen met Trump?

Arie Elshout en Rob Vreeken becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

Ik kan er niks aan doen, herhaaldelijk schiet ik in de lach. Ik lees een stuk waarin Michel Houellebecq de Amerikaanse lezers van het Harper’s Magazine zegt wat hij van hun president vindt. Puntsgewijs.

Trump wil geen Amerikaanse oorlogen in verre landen meer. Prima. ‘Zolang de luchtvaart bestaat, is het de Amerikanen niet gelukt een behoorlijk bombardement uit te voeren.’

Trump bekommert zich om de Amerikaanse arbeider. Goed. ‘Hadden we in Frankrijk ook meer moeten doen.’

Trump is blij met de Brexit. Fijn. Hoe sneller de EU uiteenvalt, des te beter. ‘Het enige wat ik jammer vind, is dat de Britten zich opnieuw moediger tonen dan wij.’

Houellebecq noemt zo nog een paar dingen en concludeert: ‘Mij lijkt president Trump een van de beste Amerikaanse presidenten die ik ooit heb gezien.’

De Franse schrijver erkent dat de man op het persoonlijke vlak een walgelijke clown is, maar zijn politiek is goed. De Amerikanen moeten hopen dat Trump wordt opgevolgd door een christelijke conservatief, die deugdzamer is maar wel dezelfde agenda volgt. ‘Jullie zullen herontdekken hoe fijn het is om binnen de grenzen van jullie magnifieke land een eerlijk en deugdzaam leven te lijden. (…) Jullie messianistische militarisme zal volledig verdwijnen; de wereld zal opgelucht ademhalen. (…) Dit alles zal worden verwezenlijkt binnen een mensenleven.’ Kortom, Amerikanen, tel je zegeningen: Trump is een ‘gezonde hap frisse lucht’.

Het analistenwereldje betreedt terra incognita sinds Trump aan de macht is. Beeld Reuters

Houellebecq overdrijft, ironiseert en provoceert. We kennen hem. Hij schrijft licht over iets zwaars, ik verwelkom dat als een vermakelijke afwisseling in onze dagelijkse, loodzware worsteling met het fenomeen-Trump. Maar is zo’n reactie wel gepast? Ik bel mijn chef, die het stuk mailde. Begrijp je dat ik soms moest lachen, Alex? Of ben ik gek aan het worden, vraag ik.

Mijn onvermogen greep te krijgen op wervelwind Trump is zo groot dat ik misschien begin te lijken op een middeleeuwse alchemist, die waanzinnig wordt van zijn vergeefse zoektocht naar de steen der wijzen. Ik word heen en weer geslingerd tussen diverse sentimenten: verbijstering, fascinatie, begrip, onbegrip, afschuw, angst, lachlust. Er valt geen lijn in te bekennen, of wellicht is dat de lijn. Dat Trump zich aan al onze hokjes onttrekt.

Deze week schreef ik in de krant: ‘Opnieuw blijkt dat het presidentschap van Trump een eigenlijk onmogelijke en soms adembenemende combinatie vormt van chaos en consistentie.’ Hij haalt alles overhoop, minacht conventies, loopt boos uit vergaderingen en creëert een beeld van rokende puinhopen om hem heen. Tegelijkertijd houdt hij strak vast aan wat hij twee jaar geleden bij zijn beëdiging aankondigde in die gitzwarte inauguratierede, het begin van zijn stormloop op de bestaande orde.

Onder Trumps voorgangers heb ik zoiets nooit meegemaakt. Terra incognita. Wij commentatoren hebben dan ook in recordtijd een record aan miskleunen geproduceerd. Hij kon de verkiezingen onmogelijk winnen – wel dus. Het ambt zou hem matigen – niet dus. De Grote Disrupter ontwricht ook ons analistenwereldje. Daarin overheersen afkeer en ongeloof, maar je hoort tevens fluisteren dat het goed is dat iemand eindelijk eens China en de klaplopende Navo-partners aanpakt. Nogmaals: we goochelen met de hokjes. Wie een betrouwbaar kompas zoekt, zal het bij ons niet vinden.

Waar gaat dit eindigen? De conservatieve Amerikaanse columnist David Brooks vreest de uitkomst van de onderzoeken naar Trump. Mocht hij worden aangeklaagd, dan zal een geïsoleerde en ontketende president de aanval openen op de instellingen. ‘Hij zal het bouwwerk van de wet proberen te vernietigen om zichzelf te redden’, aldus Brooks. Het zou het einde kunnen zijn van het Amerika waarin niemand boven de wet staat, ook niet de president. Dit is niet om te lachen maar om te griezelen. Houellebecq biedt wel troost: ‘Het einde is nooit zeker totdat het zich aandient.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.