Feiten voor bij de borrel

Waar en wanneer is het straks rustig in het stembureau?

70-plussers konden tot vrijdag 12 maart hun poststem opsturen. Ook kunnen ze terecht bij afleverpunten en stembureaus die al voor 17 maart opengaan voor ouderen en kwetsbaren. Is dat verstandig of is het dan juist drukker?

Briefstempassen worden voorbereid. Tot vrijdag kunnen 70-plussers hun poststem opsturen. Beeld ANP
Briefstempassen worden voorbereid. Tot vrijdag kunnen 70-plussers hun poststem opsturen.Beeld ANP

Iedereen die zich kwetsbaar voelt (vanwege zijn of haar gezondheid, meldt de toelichting bij het stem­biljet voor de duidelijkheid), kan dit jaar ‘vroegstemmen’ in zo’n 1.600 stembureaus die al op maandag en dinsdag zijn ­geopend. Dat is maar een deel van de circa 9.000 stemlocaties, dus hopelijk wordt het niet te druk. Ook is, met minder locaties per gemeente, de kans groot dat de kwetsbare kiezer een stuk verder van huis moet om te stemmen.

Minister Ollongren meldt in een Kamerbrief dat 16 procent van de kiezers van plan is om maandag of dinsdag hun stem al uit te brengen. De stembureauleden gaan overigens niet controleren of zij zich wel kwetsbaar genoeg voelen.

Afgiftepunten

De 2,4 miljoen Nederlanders van 70 jaar of ouder mogen dit jaar per brief stemmen. Volgens ouderenbond Anbo is 30 procent dit ook van plan. Iedereen die deze belangrijke brief niet aan de postbode toevertrouwt, kan naar een afgiftepunt. In de meeste gemeenten konden 70-plussers woensdag al hun briefstem afgeven. Bijna de helft van de afgiftepunten is ook in het weekend open. Het briefstemmen gaat lang niet altijd goed: van minstens 10 duizend stemmen is al bekend dat ze niet geldig zijn, nog voor iemand het stembiljet heeft gezien. Stemmen die in de verkeerde envelop zitten, tellen namelijk niet.

Stembureaus Beeld Volkskrant infographics
StembureausBeeld Volkskrant infographics

Grote kans dat u als vroegstemmer niet op uw vaste stemlocatie terechtkunt, zeker niet als u altijd in het verpleeghuis om de hoek stemt. Vanwege corona moesten gemeenten voor ruim 500 stembureaus in verpleeghuizen en zorginstellingen een alternatief zoeken, en ook basisscholen zijn veel minder populair als stemlocatie dan bij eerdere verkiezingen. Nu de scholen weer open zijn, is het daar ook al best druk zonder dat er ook nog stemmers langskomen. Nog steeds staan er ruim 60 zorginstellingen op de stembureaulijst, maar die zijn vaak besloten; alleen bewoners en personeel mogen er een stem uitbrengen.

Stembureaus Beeld Volkskrant infographics
StembureausBeeld Volkskrant infographics

De gemeente Haarlem heeft wel drie verpleeghuizen aangewezen als openbaar stembureau. Stemmen gebeurt daar in een tent bij het verpleeghuis, in de hal of in een afgescheiden ruimte. De locaties zijn volledig coronaproof ingericht, aldus de gemeente, en vooraf is nauw overlegd met de instellingen. Veel gemeenten hebben nieuwe plekken gevonden, vaak creatieve oplossingen zoals stemtenten. Het totaal aantal stembureaus is dan ook ongeveer gelijk aan dat van 2017.

Drive-inlocaties

Nieuw zijn ook de drive-inlocaties. De auto als stemhokje. In ruim vijftig gemeenten kunt u vanuit de auto of op de fiets stemmen. Net als in een ‘ouderwets’ stemhokje moet het stemmen privé gebeuren vanwege het stemgeheim. Medepassagiers moeten uitstappen. De gemeente Utrecht meldt voor de zekerheid dat niemand achter op de fiets mag zitten tijdens het stemmen.

Stembureaus Beeld Volkskrant infographics
StembureausBeeld Volkskrant infographics

In Eindhoven zal het dringen worden, met één stembureau per vijfduizend Eindhovenaren. In Roermond is er een stemlocatie voor elke elfhonderd inwoners. Nog rustiger is het in Weststellingwerf en op een aantal Waddeneilanden: daar hoeven minder dan duizend inwoners een stembureau te delen.

Verbetering: De lijst gemeenten met de meeste stembureaus per inwoners was in een eerdere versie van de infographic verkeerd om gesorteerd. De gepubliceerde cijfers kloppen wel, maar Ameland staat met 1 stembureau per 930 inwoners op 1 (en niet op 10), terwijl Texel met 1 stembureau voor elke 1.131 inwoners op 10 staat (en niet op 1)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden