Waalse 'pure maffia' is ook een beetje Vlaams

Waar hebben de Belgische media het over? Over financiële schandalen, constateert onze correspondent Leen Vervaeke.

Cover van de Vlaamse krant de Morgen.

Nee, deze keer zou Paul Magnette geen interview in het Nederlands geven. 'Ik ben die kritiek uit Vlaanderen over Waalse maffia beu, dus ik zal het deze keer niet in het Nederlands zeggen', zei de Waalse minister-president op 26 januari voor de camera van de Vlaamse tv-zender VTM. 'Ik maak vandaag een uitzondering.'

Een perfect tweetalige politicus die weigert een van de landstalen te spreken, dat is in België ongezien. Maar het zat Magnette dan ook hoog: al meer dan een maand ligt zijn partij, de Parti Socialiste, onder vuur in een financieel schandaal, en al even lang probeert hij schoon schip te maken. Maar de media blijven de PS maar aanvallen. Vooral de Vlaamse media maken het, althans volgens Magnette, erg bont.

Het schandaal barstte op 20 december 2016 los, toen het Franstalige weekblad Le Vif onthulde dat ruim twintig Waalse politici jarenlang riante vergoedingen hadden opgestreken voor vergaderingen waar ze soms niet eens aanwezig waren. De politici zetelden in allerlei adviesraden van een intercommunale, een samenwerkingsverband tussen gemeentes, maar bleken daar helemaal niets te doen.

In Wallonië was het Publifinschandaal, genoemd naar de intercommunale waar de wanpraktijken plaatsvonden, meteen groot nieuws. Week na week kwamen de Waalse media met nieuwe onthullingen, legden ze achterpoortjes in de wetgeving bloot, en eisten ze dat de politiek verantwoordelijken door het stof zouden gaan.

In de Vlaamse pers, waar Wallonië zowat als buitenland wordt behandeld, bleef het lang stil. Pas op 15 januari 2017, toen de eerste politieke koppen rolden, werd Publifin ook in Vlaanderen nieuws. En dat nieuws werd niet subtiel gebracht. 'Beerput gaat weer open in Wallonië', kopte De Tijd. Een politicoloog had de werking van Publifin met 'maffiapraktijken' vergeleken, en De Morgen maakte daar op zijn voorpagina van: 'Pure maffia'.

Die Vlaamse framing als 'typisch Waals probleem' werd aan de andere kant van de taalgrens niet geapprecieerd. Minister Magnette, maar ook de Waalse media spraken er schande van. In die Waalse media waren ondertussen ook enkele analyses verschenen waarin werd gesteld dat Publifin slechts de top van de ijsberg was, en dat de crux van het probleem net in de structuur van de intercommunales zat.

Die intercommunales zijn ooit opgezet om de dienstverlening in gemeentes te verbeteren, maar zijn ondertussen vaak uitgedijd tot grote commerciële spelers. Een handvol toppolitici houdt er de touwtjes in handen, terwijl de bestuursraden en adviescomités vol trouwe partijsoldaten zitten, slechts ingehuurd om ja te knikken. Dat opent de deur voor belangenverstrengeling en zelfverrijking.

Kanttekening: die intercommunales bestaan in heel België, dus ook in Vlaanderen. Daar werd in 2012 weliswaar een grote schoonmaak gehouden onder de intercommunales, maar zijn nog steeds duizenden politieke postjes over, zo schreven enkele Vlaamse media afgelopen weekeinde, voor het eerst de hand in eigen boezem stekend.

De Standaard kopte: 'Ontelbare postjes maar te weinig knowhow'. De Tijd ontdekte dat de Vlaamse energie-intercommunale Eandis een gigantische structuur met dochtermaatschappijen en subcomités had opgezet, goed voor 356 politieke postjes en jaarlijks 600.000 euro aan vergoedingen. Eandis, zo schreef De Tijd, is een 'postjesparadijs'.

Maandag werd die Vlaamse zelfkritiek in de Waalse pers opgepikt, en La Libre Belgique vergrootte het nieuws zelfs uit tot 'Eandis: het Vlaamse Publifin'. En zo was de cirkel weer helemaal rond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.