Opinie

VVD: ook online heeft jihadist geen recht op privacy

Om nieuwe aanslagen te voorkomen, is het noodzakelijk om de AIVD ook het terroristisch internetverkeer via de kabel te laten volgen.

Een still uit een filmpje waarin IS de verantwoordelijkheid voor de aanslagen in Parijs opeist. Beeld Rechtenvrij

De afgelopen maanden hebben wij bij aanslagen in landen om ons heen gezien hoe jihadisten onze veiligheid bedreigen. Met aanslagen weten zij ons angst aan te jagen en proberen zij onze vrije manier van leven geweld aan te doen. Bij die aanslagen waren hun wapens - hun bomgordels - voor iedereen zichtbaar. Maar Islamitische Staat (IS) opereert ook via een minder zichtbare weg. Een even zo gevaarlijke weg die wordt gebruikt om meer terroristen te ronselen en daarmee potentieel nog meer aanslagen te plegen. De moderne jihadist reist niet alleen per vliegtuig, maar ook per glasvezelkabel.

Zo bleken goed georganiseerde fanaten vanuit de Syrische woestijn in staat om jongeren in Parijs tot ongekend geweld aan te zetten. Om dit digitaal ronselen te kunnen aanpakken, moeten wij onze veiligheidsdiensten de mogelijkheid geven om in te grijpen. Om zo de praktijken van deze terroristen in beeld te krijgen en alles op alles te zetten om IS in kracht te laten afnemen. Dat is noodzakelijk als wij alles willen doen om nieuwe aanslagen, bijvoorbeeld in ons eigen land, te voorkomen.

Om onze veiligheid goed te kunnen bewaken, hebben onze diensten bevoegdheden nodig. De AIVD moet in staat zijn om jihadisten niet alleen op straat maar ook op internet op te sporen. De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten laat het volgen van terroristisch internetverkeer via de kabel nog niet toe. Dat is op zijn zachtst gezegd nogal ouderwets, gezien het feit dat inmiddels 90 procent van het internetverkeer via die kabel loopt. Het is dus goed dat het wetsvoorstel dat de AIVD deze bevoegdheden geeft, nu snel naar de Tweede Kamer komt.

Staatsveiligheid

Tegenstanders van de wet willen ons doen geloven dat de overheid nu ongebreideld in het internetverkeer van onschuldige burgers gaat wroeten. De ongemakkelijke vraag die de wet oproept is of 'we' ons dan nog wel vrij en anoniem op internet kunnen begeven. Het internet kent per slot van rekening al onze geheimen. Natuurlijk heeft iedereen recht op privacy op internet. Of je nu een partner zoekt op Relatieplanet, spullen bestelt via een internetwinkel, of hartsgeheimen uitwisselt met je beste vriendin. Internet moet op de eerste plaats een plek zijn én blijven waar vrijheid voorop staat. Maar jihadisten hebben wat ons betreft geen recht op privacy, ook niet op internet. Hetzelfde geldt voor de moderne potloodventer, die zich schuil houdt in de digitale bosjes op internet om afspraakjes met onschuldige tieners uit te lokken.

Jihadisten kopen geen boeken bij Bol.com en shoppen niet voor een rokje bij Wehkamp. Zij hebben het op de Nederlandse staatsveiligheid gemunt. Zij misbruiken de vrijheid die zij op internet hebben om ónze vrijheid om zeep te helpen. Een AIVD'er die gericht zijn werk kan doen in de digitale wereld, kan een nieuwe terrorist op straat helpen voorkomen. En een politieagent moet op internet kunnen rechercheren, om plegers van zedendelicten de pas af te snijden.

Criticasters zien in ruimere AIVD-bevoegdheden het bewijs voor een overheid met een Orwelliaanse neiging om iedereen als een risico te zien. De VVD is van mening dat zwaardere bevoegdheden voor de AIVD zeker ook zwaardere controle vergt op een juist gebruik van die bevoegdheden. De grondwetgever heeft ons als Kamerleden niet voor niets opgedragen de persoonlijke levenssfeer te beschermen. Dat betekent dat we de overheid echt niet zomaar op haar goede bedoelingen zullen vertrouwen. Dat de AIVD onze vrijheid bewaakt, roept wat ons betreft logischerwijs de vraag op wie de AIVD bewaakt.

Bureaucratie

Het is dus goed dat het kabinet voorstelt om een onafhankelijke commissie het spionagewerk van de AIVD vooraf te laten controleren. Wanneer het gaat om het volgen van bijvoorbeeld advocaten of journalisten, moet de rechtmatigheid sowieso vooraf door een rechter worden getoetst. Maar we moeten niet onnodig doorschieten in bureaucratie. Niemand wil dat een bomgordel al af is gegaan, terwijl de AIVD nog bezig was toestemming te regelen om de drager ervan te mogen afluisteren. De AIVD is de nooddeur van onze rechtsstaat. Die mag niet gebarricadeerd worden met stapels ambtelijke en juridische procedures. Wie de deur naar het internet voor veiligheidsdiensten te veel vergrendelt, zet die diezelfde deur voor terroristen wagenwijd open.

Laten we leren van het verleden. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog slaagde de Britse inlichtingendienst erin de Enigma-code van nazi-Duitsland te kraken en hun communicatie bloot te leggen. Het bleek een belangrijke stap naar de overwinning van de geallieerden. De jihadisten van nu hebben evenveel recht op privacy als de nazi's van toen.

Op de langere termijn zullen we er aan moeten wennen dat de strijd tegen diegenen die onze manier van leven kapot willen maken, mogelijk nog meer ongemakkelijke maatregelen vergt. Maar wie onze vrijheid omver wil werpen, verspeelt wat ons betreft het recht op privacy.

Ockje Tellegen en Jeroen van Wijngaarden zijn VVD-Kamerlid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden