VVD: 'Beoordeling subsidieaanvragen in culturele sector moet op de schop'

In de kunstwereld worden subsidies voor kunstenaars in de regel door (ex-) kunstenaars toegekend. En dat is onwenselijk volgens Bart de Liefde, cultuurwoordvoerder voor de VVD.

Een bezoeker neemt het Museum Weekend een kijkje in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Foto anp

De beoordeling van subsidieaanvragen in de culturele sector moet dringend op de schop. Nu is het zo dat aanvragers elke vier jaar een subsidieverzoek indienen bij de Raad voor Cultuur of een van de cultuurfondsen. Dat doen ze omdat de politiek of overheid geen oordeel hebben over de inhoud of verschijningsvorm van de kunsten. Het daadwerkelijk beoordelen van aanvragen geschiedt door beoordelingscommissies, bijvoorbeeld voor toneel, muziek of dans. Deze commissies bepalen uiteindelijk welke kunstenaar of gezelschap goed genoeg is om subsidie te ontvangen.

De beoordelingscommissies bestaan al tientallen jaren uit personen die zelf in de sector werkzaam zijn of waren, of er op een andere manier mee verbonden zijn. Dit komt erop neer dat dansers en choreografen de subsidieaanvragen van dansgezelschappen beoordelen, acteurs en regisseurs die van toneelgezelschappen en dirigenten en violisten die van orkesten. Gevolg van dit peer review-systeem is dat de afgelopen decennia voornamelijk de door de sector zelf benoemde artistieke kwaliteit van een gezelschap, instelling of kunstenaar centraal heeft gestaan. Criteria als eigen inkomsten, ondernemerschap en publieksbereik waren van ondergeschikt belang.

Zonde

Ik vind het onwenselijk dat een beroepsgroep volledig over zichzelf oordeelt. Zeker als daar jaarlijks honderden miljoenen euro's mee zijn gemoeid. Bovendien haalt het huidige systeem niet het maximale uit de cultuursector, en dat is zonde. De cultuurwereld is klein, men kent elkaar goed, komt elkaar vaak tegen en werkt regelmatig samen aan producties of tentoonstellingen. Hoe zakelijk en afstandelijk kun je dan de subsidieaanvraag van een collega beoordelen? Zeker in de wetenschap dat bij een volgende subsidieronde diezelfde collega wellicht over jouw aanvraag zal oordelen.

Ik pleit er dan ook voor het systeem van peer review te verrijken met expertise en kennis van buiten. De kunsten gedijen bij kruisbestuiving tussen verschillende disciplines, en voor de beoordeling van de kunsten geldt dat evenzeer. Door de samenstelling van beoordelingscommissies te veranderen kan de cultuursector het publiek nog meer kwaliteit bieden op de podia en aan de muur.

Artistieke kwaliteit is en blijft voor de VVD vanzelfsprekend een zwaarwegend criterium bij de beoordeling van subsidieaanvragen. Maar zaken als communicatie, marketing en publieksbereik verdienen het meer dan nu in de beoordeling te worden meegenomen. Net als financiën, samenwerking met podia en de matching van subsidiegelden.

Gewicht

Hoe zorgen we ervoor dat deze criteria het gewicht krijgen dat ze verdienen? De beoordelingscriteria zijn afgelopen juni door de Kamer vastgesteld. Wat rest, is de samenstelling van beoordelingscommissies.

Op dit moment bestaan de commissies doorgaans uit zeven leden. Ik stel voor dat drie van hen zich buigen over de artistieke kwaliteit. De overige vier zouden expertise in moeten brengen op het gebied van communicatie, marketing, ondernemerschap en financiën. Deze kruisbestuiving komt de kwaliteit van de cultuursector ten goede.
'Externe' commissieleden kunnen bijvoorbeeld met een zakelijke blik het verdienvermogen van een gezelschap of instelling beoordelen. Ook kunnen zij vanuit een economische invalshoek een businessplan op waarde schatten. Waarbij subsidie de financiële sluitpost is van een productie, en niet het vertrekpunt. En de directeur of programmeur van een podium weet wat bezoekers trekt, en wat niet.

Het is heel wel mogelijk de ondernemingszin en het publieksbereik van de cultuursector meer gewicht toe te kennen dan nu, zonder afbreuk te doen aan de artistieke kwaliteit. Zowel de cultuursector als het publiek plukken daar de vruchten van.

Bart de Liefde is cultuurwoordvoerder voor de VVD in de Tweede Kamer.

 Het systeem van 'peer review' zou door kennis van buiten moeten worden verrijkt  
Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.