Opinie Vrouwenvoetbal

Vrouwenvoetbal verdient dezelfde beloning als mannenvoetbal

Het vrouwenvoetbal zit in de lift, maar van gelijkheid met mannen is nog lang geen sprake, betoogt hoogleraar en oud-profvoetballer Martine Prange.

Het Nederlands elftal wordt na het winnen van het EK in 2017 gehuldigd in Utrecht. Beeld Hollandse Hoogte / Arie Kievit

In onze democratische samenleving staan ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’ hoog in het vaandel. Maar hoe is dat in de sport? In veel sporten is de gelijkheid nog ver te zoeken, de broederschap beperkt tot mannelijke deelnemers en daarmee de vrijheid van anderen beperkt. Een treffend voorbeeld is het voetbal.

Voetbal is bij uitstek een ‘mannelijk’ domein, waar vrouwen vijftig jaar lang (1921-1971) niet zijn toegelaten en daarna veertig jaar lang (1971-2017) niet meer dan gedoogd. Pas sinds de overwinning van het Nederlands elftal tijdens de Europese kampioenschappen twee jaar geleden, wordt ook het meiden- en vrouwenvoetbal door het grote publiek, en wat voorzichtiger door de media, omarmd. Wie herinnert zich niet de historische beelden van de glorieuze rondvaart door de oranjegekleurde Utrechtse binnenstad?

Deze publieke omhelzing blijkt bovendien niet incidenteel: ook tijdens de WK-kwalificatie en de ‘uitzwaaiwedstrijd’ tegen Australië voor het WK in Frankrijk, dat vrijdag begint, zaten de stadions vol en zaten miljoenen kijkers voor de buis. Het Nederlands team is ‘hot’. Zo heeft Blokker een actie waarbij poppetjes van de speelsters gespaard kunnen worden, en is het elk voetballend meisje in Nederland duidelijk dat ze kan dromen van een profcarrière. Spelen onze nationale heldinnen immers niet met mooie contracten bij topclubs als Arsenal, Barcelona en Champions League-winnaar Olympique Lyon?

Staking

Ja, inderdaad. Het vrouwenvoetbal zit, zoals dat heet, in de lift. En Nederland speelt hierin internationaal een positieve rol, met aanvallend voetbal en haar optimistische, vrolijke uitstraling. Hier in Nederland staat die boodschap van optimisme en vrolijkheid centraal. Hoe anders is dat in het buitenland. Daar draait het gesprek over het vrouwenvoetbal niet om de mooie prestaties en de publieke erkenning, maar om het gebrek aan financiële compensatie voor de sportieve prestaties van de vrouwen en daarmee het gebrek aan gelijkheid tussen mannen en vrouwen.

De ongelijkheid in financiële beloning door nationale teams is vaak zo stuitend groot, dat de Deense vrouwen in staking gingen. De 23-jarige Ada Hegerberg, die driemaal scoorde in de laatste Champions League-finale voor Olympique Lyon en winnares is van de Gouden Bal, weigert nog voor haar land Noorwegen uit te komen. En wereldkampioen Amerika is opnieuw in een rechtszaak om gelijke betaling verwikkeld met de nationale bond.

Het Nederlandse team liet zich achter de schermen ook niet geheel onbetuigd. Deze week werd bekend dat de KNVB in de komende vier jaar de commerciële beloning voor de vrouwen stapsgewijs opschroeft naar het niveau van de mannen. Dit is een prachtig signaal van de bond en ‘een grote stap naar een gelijkwaardige waardering voor mannen en vrouwen die voor Oranje uitkomen’, zoals topspits Vivianne Miedema opmerkte.

Onoverbrugbare achterstand

Wat zijn eigenlijk de argumenten tegen gelijke beloning? Het argument dat keer op keer wordt aangedragen, is dat van marktwerking: vrouwen brengen veel minder geld in het laatje, media en publiek hebben er minder interesse in, omdat het kwalitatief minder goed is dan mannenvoetbal. Dus verdienen ze minder. Dat lijkt logisch, maar vergeet niet de essentiële rol van sportmedia en -historie. Hierdoor hebben de vrouwen een welhaast onoverbrugbare achterstand in kwalitatieve en commerciële ontwikkeling opgelopen.

Er zijn drie argumenten vóór gelijke betaling: ten eerste moet er gelijke beloning zijn voor gelijk werk. Hier gaat het om de intrinsieke waarde van arbeid, de vraag of mannen die trainen en wedstrijden spelen dezelfde arbeid leveren als vrouwen die dat doen. Het tweede argument draait om de vraag wat je als werkgever voor waardering uitdrukt met je betaling. De Amerikaanse rechtszaak laat zien dat de Amerikaanse bond uitdrukt dat vrouwen en hun sportieve prestaties, ook als ze meer wedstrijden hebben gespeeld en veel meer hebben gewonnen, toch minder waard zijn. Een overduidelijk geval van seksisme dus.

Het derde argument gaat over de ‘historische onrechtvaardigheid’. Dit argument stelt de vraag of nationale voetbalbonden geen ‘herstelplicht’ hebben, gezien hun jarenlange geschiedenis van uitsluiting, onderdrukking en marginalisering van het vrouwenvoetbal. Zelfs al zou dit niet als plicht kunnen worden opgelegd, dan nog zou je kunnen stellen dat de bond collectieve verantwoordelijkheid neemt naar meer ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’.

Met andere woorden: de boodschap uitdragen dat voetbal voor iedereen is, man en vrouw, jongen en meisje, dat iedereen erin kan uitblinken en er plezier aan kan beleven, dat iedereen gelijke kansen moet krijgen en even serieus genomen wordt en dat elke prestatie gelijk beloond wordt.

Dus: het Nederlands elftal in plaats van ‘Oranjeleeuwinnen’; ‘wereldkampioen’ en niet, zoals de wereldvoetbalbond Fifa wil, ‘winnaar van de vrouwen wereldbeker’, en tenslotte: een even mooie wereldbeker en evenveel geld.

Martine Prange is hoogleraar filosofie aan Tilburg University en oud-profvoetballer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden