Vrouwen zullen dupe zijn van automatisering

De SER moet positie van vrouwen op de arbeidsmarkt in kaart brengen.

Veel vrouwen werken in administratieve - en kantoorfuncties. Juist daar zullen banen verdwijnen door automatisering. Beeld anp

Tot 2020 verdwijnen er wereldwijd meer dan 7 miljoen banen. Vooral in de administratieve - en kantoorfuncties, waar veel vrouwen werken, vallen de klappen. In de gezondheidszorg, een sector waar vrouwen oververtegenwoordigd zijn, worden veel activiteiten geheel of gedeeltelijk geautomatiseerd.

Naar verwachting ontstaan zo'n twee miljoen nieuwe banen, vooral in de ict en techniek. In deze sectoren, en de opleidingen ervoor, zijn vooral mannen actief. Het is daarom te verwachten dat door automatisering en robotisering de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt eerder toe- dan af zal nemen.

Vreemd genoeg besteedt de SER in haar Verkenning Mens en Technologie geen aandacht aan deze problematiek, terwijl vrouwen nog steeds een forse achterstandspositie hebben op de arbeidsmarkt. Kijk naar de verschillen in arbeidsparticipatie (15 procent minder), beloning (17 procent minder) en topfuncties (93 procent mannen in raden van bestuur). Vrouwen hebben 40 procent minder pensioen dan mannen en slechts de helft (52 procent) van de vrouwen is economisch zelfstandig (meer dan 70 procent van het minimumloon).

Ook de Global Gender Gap Index laat zien dat Nederland is weggezakt naar de 16de plaats en nu zelfs wordt ingehaald door Burundi, Namibië en Zuid-Afrika.

De signalen uit onze achterban zijn duidelijk. Het jojo-beleid voor de financiering van de kinderopvang heeft tot onzekerheid bij ouders geleid. Als een reflex zijn sommige vrouwen minder gaan werken of gestopt met werken om te hoge kosten te voorkomen, hoe paradoxaal dat wellicht ook klinkt.

Veel vrouwen in uitvoerende functies in de zorg zagen als gevolg van decentralisaties en bezuinigingen hun vaste baan met redelijke salarissen verdwijnen, om vervolgens in flex-banen te belanden of een aanbod voor vrijwilligerswerk te krijgen. Vrouwen met een technische opleiding kiezen vaker voor banen in andere sectoren dan waarvoor ze opgeleid zijn. Ze voelen zich minder thuis tussen de 'bro-grammers' en willen niet altijd 'de enige vrouw in het team' zijn.

Vrouwelijke ondernemers ervaren meer problemen met de financiering en doorontwikkeling van hun bedrijf dan hun mannelijke collega's. Stereotypering van vrouwen blijft een hardnekkig verschijnsel en beperkt de ruimte voor volledige ontplooiing.

Onafhankelijke adviesorganen als de SER moeten deze gevolgen niet negeren maar juist in kaart brengen. Vrouwenorganisaties moeten zich nadrukkelijker mengen in het publieke debat om de gevolgen van structurele veranderingen op de arbeidsmarkt zichtbaar te maken. Juist vrouwen krijgen nadrukkelijk met die gevolgen te maken.

Politici dienen adequate maatregelen te ontwerpen om ongewenste effecten tegen te gaan. Maatregelen op het gebied van onderwijs, zoals het vergroten van de instroom van vrouwelijke studenten in technische studies, het stimuleren van meisjes bij het kiezen van technische vakken op school, ook of misschien wel juist op vmbo- en mbo-niveau. Ook zijn maatregelen nodig voor het beter faciliteren van loopbanen door rust te brengen in het kinderopvangbeleid.

Verder is meer aandacht nodig voor de financieringsbehoefte van vrouwelijke ondernemers, met name in technische startups.

Automatisering en robotisering mogen in het tweede decennium van de 21ste eeuw geen revolutie 'van mannen voor mannen' worden. Creativiteit en intelligentie van vrouwen zijn hard nodig in een wereld waar innovaties bepalend zullen worden voor de kwaliteit van leven. Tijd voor een nieuwe emancipatiegolf.

Anneke van Doorne, Dorenda Gerts, Mirella Visser zijn verbonden aan de Nederlandse Vrouwen Raad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden