Opinie

Vrouwen tellen: lastiger dan het lijkt

Volgens Sebastien Valkenberg is maatschappijkritiek tegenwoordig wel heel makkelijk, omdat het alleen nog een kwestie van tellen is. Maar tellen is minder simpel dan het lijkt: je moet niet alleen turven, maar ook besluiten wat je turft. En daar gaat het vaak mis.

Koning Willem-Alexander en Staatssecretaris Sander Dekker (L) poseren in de Nieuwe Kerk tijdens de uitreiking van de NWO-Spinozapremies samen met de winnaars Dirk Bouwmeester (R) experimenteel natuurkundige, archeoloog Corinne Hofman (2e R), milieutechnoloog Mark van Loosdrecht (3e L) en trekvogelecoloog Theunis Piersma(2e L). Beeld anp

Valkenberg telt VENI-beurzen aan de Vrije Universiteit, ontdekt dat alle vijf toegekende beurzen naar vrouwelijke onderzoekers zijn gegaan en is onaangenaam verrast als blijkt dat niemand inziet dat dit niet past bij het diversiteitsideaal dat universiteiten nastreven. Wat hij er niet bij vertelt, is dat de VENI er niet uitsluitend is voor VU-onderzoekers, maar voor alle jonge wetenschappers in Nederland.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek, NWO, reikt in totaal 161 beurzen uit - flink meer dan de 5 die Valkenberg geteld heeft. Van die 161 gaan er 75 naar vrouwen en 86 naar mannen, dus zo slecht komen de mannen er niet vanaf. De vrouwen ook niet, want de man/vrouw-verhouding onder laureaten is vrijwel gelijk aan die onder indieners: van de 1.124 aanvragers waren er 504 vrouw en 620 man. Het lijkt erop dat NWO de beurzen voor jong wetenschappelijk talent behoorlijk evenredig verdeelt.

Betekent dat ook dat mannen en vrouwen gelijk vertegenwoordigd zijn in de wetenschap? Nee. Want als we niet beginnende, maar gevestigde onderzoekers tellen, ziet het beeld er heel anders uit: van alle hoogleraren in Nederland is 16 procent vrouw en 84 procent man.

In praktijk

Nu bewijst het simpele feit dat er in Nederland ruim vijf keer zoveel mannen als vrouwen hoogleraar zijn op zichzelf wellicht niet volledig dat het voor vrouwen lastiger is om door te groeien naar academische topposities. Maar wanneer we aannemen dat mannelijke en vrouwelijke wetenschappers gelijke capaciteiten hebben, is het op zijn minst opmerkelijk. Net als het feit dat vrouwen minder verdienen voor hetzelfde werk als mannen, zowel binnen als buiten de universiteit. En hoe kan het eigenlijk dat van elke tien academische leidinggevenden er nog geen twee vrouw zijn?

Allemaal telwerk, inderdaad, maar wel over een langere periode, op meer gebieden en bij meer instituten dan de vijf VENI-beurzen die Valkenburg in dit ene jaar geteld heeft aan één bepaalde universiteit. Voor Valkenburg lijkt dat niet uit te maken: cijfers zijn cijfers en die zouden voor de vrouwenemancipatie niet ter zake moeten doen. Die zou, net als vroeger, moeten gaan over 'gelijke rechten'. Maar vrouwenemancipatie ging nooit alleen over gelijke rechten op papier, maar altijd ook over gelijke kansen in praktijk - en verantwoord tellen is een essentieel hulpmiddel om uit te vinden waar die gelijke kansen er mogelijk nog niet zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.