Wikipedia Wiki-feminisme

Vrouwelijk intellect, Wikipedia zoekt u

Online-encyclopedie Wikipedia is een mannenbolwerk. Dus hoog tijd voor een inhaalslag van vrouwen.

Steven Pruitt (34), top-Wikipediaan met 2.470.000 artikelen. Beeld The Washington Post/Getty Images

In krap twee jaar tijd leverde de Britse natuurkundige ­Jessica Wade 700 Wikipediabiografieën over vrouwelijke wetenschappers. Helaas is ze een uitzondering, want nog altijd zijn er weinig vrouwelijke auteurs bij de in 2001 ­gelanceerde online-encyclopedie. Na Google, YouTube, Facebook en de Chinese zoekmachine Baidu, is het door vrijwilligers gemaakte Wikipedia inmiddels zelfs de populairste website.

Vandaag de dag is nog geen 20 procent van de Wikipediaredacteuren vrouw en nog geen 20 procent van de biografieën toegeschreven aan vrouwen, aldus Women in Red, een project van Wikipedia om de genderkloof te dichten. Artikelen over vrouwen zijn gemiddeld ook nog eens korter.

Deze week mengde een verontruste Wade zich in The New York Times in het al langer lopende debat hierover. Het is haar missie om vrouwelijke wetenschappers en ingenieurs (en van ‘kleur’) toe te voegen aan het online archief. Want wie op Wikipedia rondkijkt, krijgt de indruk dat de wereld van de wetenschap aardig in kaart is gebracht − maar ziet niet wie er níet worden genoemd. In de psychologie heet dit ‘beschikbaarheidsheuristiek’: je kijk op de wereld wordt bepaald door wat je aantreft. En bij Wikipedia is dat, aldus Wade, een ­wereld van vooral witte mannen.

Nobelprijs

Een voorbeeld: de Wikipediapagina over de Canadese wetenschapper Donna Strickland werd in 2018 afgewezen. Hetzelfde jaar won ze een Nobelprijs voor haar natuurkundig onderzoek. Saillant: Gérard Mourou, met wie ze het onderzoek leidde, had al een ­Wikipediapagina in 2005.

Wikipedia wordt geschreven en bewerkt door haar bezoekers. Iedereen kan dus inhoud toevoegen op Wiki­pedia. Momenteel doen ruim 30 miljoen vrijwilligers dat. Zij werken volgens bepaalde richtlijnen. Aan de hand daarvan controleren deze ‘Wikipedianen’ elkaars content en kunnen zo ook pagina’s verwijderen. Dit ­gebeurt veelal door ‘moderatoren’, gekozen door de ‘Wikipedia-gemeenschap’ oftewel andere gebruikers.

‘Vrouwelijke Nobelprijswinnaar niet belangrijk genoeg voor Wiki­pedia’ kopte The Guardian eind vorig jaar over de inzending van ‘de eerste vrouw die sinds 55 jaar de Nobelprijs voor natuurkunde won’. Anderhalf uur na de prestigieuze prijs kreeg Strickland alsnog een eigen pagina. ‘Opnieuw wordt de marginale positie van vrouwen in de wetenschap en het gendervooroordeel op Wikipedia benadrukt’, schreef de Britse krant.

Wikipedia erkent de eigen tekortkomingen : ‘Onze poortwachters zijn overwegend Westers en man met de daarbij behorende oordelen en vooroordelen’, schreef directeur Katherine Maher in reactie op de Nobelprijsmisser. Zo zijn er veel artikelen over slagschepen en voetbal te vinden en veel minder over poëzie en Afrikaanse ­marathonlopers. Maar ­Maher beschouwt Wikipedia als een ‘levend ding’: ‘de vooroordelen van de wereld weerspiegelend’. Die vooroordelen werken ook door in de (taalkundige) behandeling van thema’s en personen, leerde onderzoek. Het woord ‘gescheiden’ kwam vier keer vaker voor in biografieën van vrouwen dan van mannen: hun relaties lijken belangrijker dan hun prestaties.

Feminazi

Sarah Stierch werkte een jaar aan het overbruggen van de genderkloof bij Wikimedia, de eigenaar van Wikipedia. Ze vertelde tegen de The Atlantic hoe daar op werd gereageerd: ‘Ik ben eindeloos vaak een ‘feminazi’ genoemd toen ik ‘feminisme’ de pagina’s inschreef.’ Terug naar natuurkundige Jessica Wade, die sinds 2017 gemiddeld één biografie van een vrouw per dag toevoegt aan het Wikipediadomein. Van een profiel over wiskundige Gladys West, behorende bij de Hall of Fame van de Amerikaanse luchtmacht, tot de Engels-Nigeriaanse Ijeoma Uchegbu, geroemd om haar ­onderzoek in de farmaceutische nanowetenschap.

Wade onderstreept haar missie op de website van The New York Times: ‘Wetenschap kan alleen de hele samenleving ten goede komen als het door de hele samenleving wordt gedaan. Dat is nu niet het geval.’ In een column in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature schreef ze eerder: ‘Met Wikipedia kunnen we geschiedenis schrijven terwijl die zich vormt, én kunnen we de menselijke kant van de wetenschapper laten zien.’ Haar missie vindt langzaam weerklank: overal ter wereld worden edit-a-thons georganiseerd, schrijfsessies om Wikipedia vrouwelijker en diverser te maken.

Hoe dan ook zijn meer vrouwelijke stemmen nodig voor een Wikipedia in balans. Die verantwoordelijkheid voor een vrouwelijker online-encyclopedie – ‘anyone can edit’– ligt vooral bij ons vrouwen zelf: feminazi of niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden