Opinie Sander van Walsum

Vrijwilligers op de Wadden laten zien dat burgers in actie kunnen komen voor het publieke belang

De schoonmaakactie op de Wadden laat zien dat ­burgers wel degelijk te mobiliseren zijn.

De landmacht helpt mee om de kilometerslange strook rommel op te ruimen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Te midden van alle twijfels over de offerzin en de onbaatzuchtigheid van de burger, boden de Wadden­eilanden de achterliggende dagen een verheugende aanblik. Militairen en vele duizenden (civiele) vrijwilligers van het vasteland waren er, tegen gereduceerd tarief, naartoe gevaren om te helpen bij de schoonmaak van de stranden – die door de inhoud van 270 containers vervuild waren geraakt. Aanvankelijk werd gevreesd dat met dit werk weken gemoeid zouden zijn. Maar al op zaterdag, toen 220 ton afval was verzameld, kon het leger van vrijwilligers grotendeels worden gedemobiliseerd.

Dit betekent niet dat de eilanden nu geheel van ongerechtigheden zijn gezuiverd. Het zand zal nog geruime tijd plastic en piepschuim verontreinigd blijven. En komende dinsdag, als een straffe wind uit het noordwesten opsteekt, zal opnieuw veel rommel op de stranden aanspoelen. Maar als de atmosfeer weer tot rust is gekomen, zullen opnieuw vrijwilligers met vuilniszakken uitrukken.

Als uiting van gemeenschapszin is dit zonder meer verheugend. De burger zou alleen in het geweer komen als het persoonlijk belang in de knel dreigt te komen. Dat is het voornaamste punt van kritiek op de gele hesjes: zij ­geven geen uiting aan een breder engagement dan dat van de burger ‘die het niet meer pikt’.

Maar op de Wadden was te zien wat er gebeurt als mensen het gevoel hebben dat ze persoonlijk een bijdrage kunnen leveren aan de oplossing van een probleem. In dit geval een heel tastbaar probleem. En in die tastbaarheid ligt ook de verklaring besloten voor de bereidheid van velen om een het publieke belang te dienen. Doorgaans zien zij zich omringd door problemen die even enorm als abstract zijn: het klimaat, de energietransitie, cybercriminaliteit, et cetera. De individuele mens heeft niet het gevoel aan hun oplossing een bijdrage te kunnen leveren.

Maar zodra welwillende mensen van die onmacht zijn bevrijd, komen ze in actie. We zagen het op de Wadden, we zagen het bij de vluchtelingencrisis van 2015 en we zien het bij humanitaire inzamelingsacties. Op de bereidheid om tastbare problemen te helpen oplossen, zou misschien vaker een beroep kunnen worden gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden