De week in tech Macht van de grote techbedrijven

Vrijheid van meningsuiting in tijden van haat en nep

Twitter, Google en Facebook nemen maatregelen tegen nepnieuws en uitingen van haat. Dat heeft een keerzijde.

Content moderatoren bij Facebook in Austin, Texas. Beeld Getty

De tijden dat bedrijven als Twitter, Google en Facebook weinig tot niets deden om hun platformen te verschonen van haat, agressie, discriminatie en andere ellende ligt gelukkig iets achter ons. Maar wat ervoor in de plaats is gekomen, is op zijn minst verwarrend. Nu de grote platformen – misschien uit eigener beweging, maar vermoedelijk vooral onder druk van de politiek en publieke opinie – steeds meer maatregelen nemen tegen onder andere haat, begint een andere schoen te wringen. Neem de recente aanvullende regels van Twitter om leden van religieuze groeperingen te beschermen tegen ‘dehumanisering’. In de voorbeelden die Twitter noemt van tweets die niet langer door de beugel kunnen, worden christenen of moslims vergeleken met ratten, maden, virussen waar we zo snel mogelijk vanaf moeten.

Na Duitsland heeft nu ook Frankrijk deze week een wet aangenomen die de platformen verplichten strafbare uitlatingen met haat richting ras, religie, geslacht, seksuele geaardheid of handicap binnen 24 uur te verwijderen. Dus de noodzaak is er hoe dan ook. Terecht kreeg Facebook jaren geleden al de kritiek dat het wél ingreep bij een blote tepel, maar niet bij uitingen van vlammende haat.

Eind goed al goed? Niet helemaal. VN-rapporteur David Kaye – die vrijheid van meningsuiting in zijn portefeuille heeft – legde vorige week in debatcentrum de Rode Hoed de vinger nog eens op de pijnlijke plek. Bedrijven als Facebook zijn zo machtig geworden dat ze de publieke ruimte domineren. De regels die zij opstellen, beïnvloeden ons persoonlijke leven. Met andere woorden: Facebook en Google gedragen zich als regeringen, zónder dat de regels die ze nu in alle haast opstellen onderworpen zijn aan enig democratisch proces. Onwenselijk, zegt Kaye. En dat is nog niet alles. Nu de techbedrijven hoge boetes riskeren, moeten ze veel strenger modereren. Het paradoxale effect is dat die big tech alleen maar machtiger wordt. De peperdure moderatieteams die worden opgetuigd, zijn immers alleen door de hele grote jongens op te brengen.

De worsteling wordt ook op ander vlak zichtbaar: nepvideo’s. Met de laatste kunstmatige intelligentie-technieken wordt het steeds makkelijker om nepbeelden te fabriceren. Dat gebeurt – hoe kan het ook anders – voor porno met beroemdheden. Maar ook voor nepnieuws. Facebook weet nog niet zo goed wat het ermee aan moet. Laten staan of niet? Censuur ligt op de loer, terwijl het misschien gaat om een lollige parodie. Maar in dit geval is de oplossing helemaal niet zo ingewikkeld, zou je zeggen. Gewoon een duidelijke melding: deze video is gemanipuleerd. Daar eens mee beginnen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden