Column Jonathan van het Reve

Vrijheid betekent volgens Jonathan van het Reve een inperking van andere vrijheden

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De bekende filmmaker Eddy Terstall vindt het geen goed idee om kinderen op kosten van de overheid religieus te onderwijzen. Hij wil het liefst dat kinderen goed, neutraal onderwijs krijgen, zonder indoctrinatie van welk geloof dan ook. Van Eddy Terstall mag iedereen geloven wat hij wil, maar kinderen moeten zo vrij mogelijk kunnen opgroeien, zodat ze later zelf kunnen bedenken of ze bij een geloof willen horen. Het lijkt Eddy Terstall daarom ook geen goed idee om meisjes van onder de twaalf al met hoofddoekjes op hun hoofd in de schoolbanken te laten zitten.

Je zou hieruit kunnen concluderen dat Eddy Terstall het beste voorheeft met kinderen, en dat hij de vrijheid van het individuele kind zelfs belangrijker vindt dan het recht van ouders of religieuze organisaties om hun leer al vanaf de kleuterschool in onschuldige hoofdjes te masseren. Dat zou kunnen. Een andere mogelijkheid is dat Eddy Terstall stiekem een racistische fascist is, die onder het mom van linkse progressie probeert om Wilders en Baudet te helpen om Nederland te zuiveren van alles wat islamitisch is.

Toen Eddy Terstall en zijn drie medestanders van ‘Vrij Links’ hun manifest publiceerden (O&D, 17 mei), werd al duidelijk dat aardig wat mensen meer voelen voor de tweede theorie. Maar uit de reacties op het interview van Terstall en oud-PvdA-Kamerlid Keklik Yücel dat afgelopen weekend in Vrij Nederland stond, wordt duidelijk dat er echt iets heel erg verkeerd is gegaan in onze maatschappij. Er blijken namelijk Heel Veel mensen te zijn die oprecht geloven dat een pleidooi tegen religieus onderwijs en hoofddoekjes op de basisschool niet anders bedoeld kan zijn dan als verkapte maatregel tegen moslims.

Een oorzaak van die reflex is precies de stammenstrijd waar Terstall en de zijnen tegen protesteren. Die debatverzuiling heeft ervoor gezorgd dat als een standpunt of onderwerp eenmaal ‘geclaimd’ is door een bepaald kamp, niemand het daar in het andere kamp mee eens mag zijn. Nou ja het mág wel, maar het is verdacht. Kritiek op de islam is nu eenmaal rechts, zoals kritiek op het christendom links is. Inhoudelijk gezien slaat dat nergens op, maar zodra iemand ervan afwijkt, krijgt hij de wind van voren. Terstall is links, maar als hij iets doet wat de islam zou kunnen schaden, wordt hij behandeld als een GroenLinkser die pleit voor kernenergie. Maar op rechts is hij ook niet welkom, want daar zijn de christelijke scholen juist weer heilig.

Een extra probleem voor Terstall is dat je mensen niet kwader kunt krijgen dan door iets over de opvoeding van hun kinderen te zeggen. Eén opgetrokken wenkbrauw als iemand zijn peuter aanmoedigt in het pierenbadje te schijten, kan tot hysterische woede leiden, dus het is niet zo gek dat hele volksstammen boos worden als iemand zegt dat hun liefdevol opgebouwde curriculum in feite schadelijke indoctrinatie is. Terstall pleit voor vrijheid, maar hún vrijheid dan? Mogen zij niet zelf weten met welk petje of lapje hun kind het gelukkigst wordt?

Helaas voor Terstall is dat de betonnen muur waar het debat zich altijd weer op stuk rijdt: mag je vrijheden afpakken om de vrijheid van anderen te waarborgen? Vrijwel iedereen antwoordt daar volmondig ja op. Of nee, als zijn eigen vrijheden in gevaar komen. Aan de ene kant is dat begrijpelijk, en kun je niet ontkennen dat zulke afwegingen vaak hondsmoeilijk zijn. Aan de andere kant betekent vrijheid bijna per definitie een inperking van andere vrijheden.

Mijn vrijheid om anderen te ontvoeren en jarenlang gevangen te houden in mijn woning bijvoorbeeld, is ernstig beknot in dit truttige landje. Maar daar zijn we aan gewend. Verreweg de meeste mensen vinden het prima dat ontvoering strafbaar is. En dat ik mijzelf de beste chauffeur van het oostelijk halfrond vind, betekent niet dat ik mijn zoontje zonder gordel door de auto mag laten kruipen. De verkeerswet beknot mijn vrijheid, omdat mijn kind nog niks snapt van de wetten van Newton.

En terecht. Het verplichten van inentingen zou in dat opzicht ook volstrekt logisch zijn, maar omdat zowel God als progressieve Facebook-moeders daar meningen over hebben, zal het niet snel gebeuren. Net zoals er, dankzij Kamp Links en Kamp Rechts, in Nederland nog heel lang kleine meisjes met hoofddoekjes naar school zullen moeten. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.