Vraag aan de experts: Is Rusland Europa's grootste bedreiging?

Ander commentaar

Is Rusland Europa's grootste bedreiging? Deze vraag stelde Judy Dempsey van Carnegie Europe aan tal van experts. Ze kreeg sterk uiteenlopende antwoorden.

Federiga Bindi (senior fellow at the School for Advanced International Studies, Johns Hopkins University):

'Europa's grootste bedreigingen komen van elders: vooral de angst voor immigratie en het gebrek aan economisch herstel, vooral in zuidelijke en oostelijke staten. Klem tussen Amerikaanse afzijdigheid en Russisch activisme, heeft Europa de kans om verder te integreren.'

Ian Bond (Centre for European Reform):

'Rusland vertegenwoordigt een serieuze bedreiging voor Europa, zowel militair als in cyberspace. Poetin is geen vriend van westerse democratie of de vrije internationale orde en poogt deze te ondermijnen. Zijn annexatie van de Krim was een van de ernstigste schendingen van het volkenrecht sinds de Tweede Wereldoorlog. Maar de grootste dreigingen voor Europa zijn intern: terughoudendheid om in defensie te investeren, onwilligheid om gewelddadige extremisten aan te pakken, het niet-investeren in burgerlijke opvoeding, het niet aanpakken van ongelijkheid in de samenleving - het zijn op de lange termijn allemaal grotere dreigingen dan een dunbevolkt land met een economie kleiner dan die van Zuid-Korea.'

Anna Maria Kellner (Friedrich Ebert Stichting):

'Europa's grootste bedreiging is Europa. Het vredigste, welvarendste en meest democratische gebied ter wereld staat op het punt zichzelf te destabiliseren. Toenemend populisme, gecombineerd met protectionistisch nationalisme, interne rivaliteit en wantrouwen zullen kwetsbaarheid veroorzaken bij om het even welke aanval. Rusland is niet Europa's grootste bedreiging, maar het zal zeker gebruikmaken van Europese zwakheden en open flanken.'

Stefan Meister (Robert Bosch Center for Central and Eastern Europe):

'Nee, Rusland is niet Europa's grootste bedreiging - en Europa en de VS moeten oppassen dat ze Rusland niet groter en gevaarlijker maken dan het is. De westerse vrije wereld beleeft een fundamentele crisis door haar onvermogen zich aan te passen aan een veranderende omgeving, inclusief digitalisering, mondialisering en sociale veranderingen. Dit creëert kansen voor Poetin om zijn prestige te verhogen en de westerse orde uit te dagen - niet omdat hij zo sterk is, maar omdat wij zwak zijn.'

Andrew A. Michta (George C. Marshall European Center for Security Studies):

'Ruslands geostrategische assertiviteit blijft stijgen en zijn toenemende militaire capaciteiten zijn een groeiende bedreiging voor de Navo en Europese veiligheid. Maar de grootste bedreiging voor Europa is intern: de reële mogelijkheid van het steeds meer uiteenvallen van transatlantische veiligheidsinstellingen en de regionalisering van de Europese veiligheid.'

Gianni Riotta (Council on Foreign Relations):

'Nee, zelfgenoegzaamheid is de grootste dreiging. Poetin trolt de status quo al sinds de Georgië-oorlog in 2008. Hij heeft de geopolitieke balans ontwricht in Oekraïne en Georgië. Europa antwoordde maar heel langzaam op zijn offensief. Maar de in Oost-Duitsland geboren Angela Merkel knipperde niet met haar ogen en de EU nam een fatsoenlijke houding aan jegens Moskou. (...) Poetin is te zwak om een echte bedreiging te zijn, hij is niet Stalin in 1945. Tactisch is hij sterk, strategisch is hij, net als Brezjnev, gedoemd.'

Dmitri Trenin (Carnegie Moskou):

'China is de voornaamste uitdager van Amerikaanse dominantie. Rusland vecht voor zijn eigen veiligheid en status. Door zijn gewapend terugduwen in Georgië en Oekraïne heeft het de verdere Navo-uitbreiding oostwaarts gestopt. In Syrië herwon het grootmachtstatus. Door westerse steun aan democratie in eigen land te weerstaan, heeft het Kremlin wat ademruimte thuis gecreëerd. Rusland staat voor zichzelf, terwijl China zijn oog op de wereld heeft laten vallen.'

'Halbe Zijlstra had gelijk'

Toen Halbe Zijlstra sprak van een geopolitieke dreiging vanuit het Kremlin tegen de buurlanden, had hij zeker een punt, zegt Rusland-kenner Tony van der Togt op spectator.clingendael.org. 'Feit is dat er sprake is van een steeds assertiever en revisionistisch Rusland, maar dan net een slag anders en genuanceerder dan Zijlstra dit had voorgesteld. (...) Voor het Kremlin geldt dat het een geopolitiek conflict heeft met het Westen. De VS zouden hierbij met alle middelen willen vasthouden aan een hegemoniale positie, waar Rusland een multipolaire wereldorde tegenover zet. In een dergelijk conflict is inzet van alle middelen gerechtvaardigd, inclusief desinformatie om de eenheid van het Westen te ondermijnen en twijfel te zaaien rond de levensvatbaarheid van de liberaal-democratische wereldorde. (...) Zijlstra had dus gelijk toen hij Rusland als een geopolitieke bedreiging kwalificeerde. Dat heeft niets met Russofobie te maken, maar met wat Moskou concreet in buurlanden en andere (ook westerse) landen op touw zet. Je kunt overdrijven (zoals momenteel in de VS nogal eens het geval is), maar de dreiging is reëel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.