CommentaarPieter Klok

Voortduren pandemie vraagt om grootscheepse inspanning à la de Deltawerken

Demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en premier Mark Rutte vrijdag voor aanvang van de persconferentie waarin nieuwe maatregelen tegen corona worden aangekondigd. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Demissionair minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en premier Mark Rutte vrijdag voor aanvang van de persconferentie waarin nieuwe maatregelen tegen corona worden aangekondigd.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De opdracht om het virus de baas te worden is te groot voor één persoon. Het kabinet zou commissarissen aan moeten stellen met vergaande volmachten die buiten de bestaande beslisstructuren om werken.

Pieter Klok

In de coronapersconferentie van vrijdag schemerde nog enige hoop door dat het coronavirus de komende maanden definitief kan worden bedwongen. Als alle niet-gevaccineerden – of op zijn minst een groot deel daarvan – besmet raken, zijn ook zij beschermd tegen het virus en zal het uiteindelijk uitdoven.

Tegelijkertijd werden honderd passagiers uit Zuid-Afrika vastgehouden op Schiphol uit angst voor de omikron-variant van het virus, die op het eerste gezicht veel besmettelijker is dan alle varianten waarmee de wereld tot nu te kampen heeft. Het illustreerde eens te meer dat Nederland nog lang niet van het virus is verlost.

Tot nu overheerste in de politiek het beeld dat we het virus moesten vernietigen, eerst met lockdowns, om het daarna de doodklap te geven met een vaccin. Nu blijkt dat er voorlopig geen einde aan de pandemie komt of – althans – dat het verstandig is daar serieus rekening mee te houden.

Dit vraagt om een fundamenteel andere opstelling van de overheid. Als het virus jaren onder ons blijft, moet de overheid vanaf nu continu op vele borden tegelijk schaken.

Het is verleidelijk om personen de schuld te geven van de gebrekkige corona-aanpak, maar het is constructiever om naar de organisatie te kijken. Hugo de Jonge heeft een bewonderenswaardig uithoudingsvermogen maar deze opdracht is veel te groot voor een persoon. Er is een inspanning nodig vergelijkbaar met de Deltawerken. In de eerste plaats moet de ic-capaciteit fors worden vergroot om te voorkomen dat Nederland elke keer te snel in lockdown moet. De manier waarop de zorg in Nederland is georganiseerd maakt dat nu onmogelijk. Er zijn onconventionele maatregelen nodig. Dat is duur, maar dat zijn de lockdowns ook.

Er moet continu ruim voldoende testcapaciteit zijn. Denemarken kan hierbij als voorbeeld dienen. Er moet een continue vaccinatieorganisatie komen, die de boostercampagne onder zijn hoede neemt of al had genomen. En er moet een continue en intensieve campagne komen om niet-gevaccineerden te overtuigen van het nut van vaccins.

Waarschijnlijk lukt dat alleen door commissarissen aan te stellen met duidelijke verantwoordelijkheden en vergaande volmachten, die buiten de bestaande beslisstructuren om kunnen werken.

De vraag is onderhand ook of het Outbreak Management Team (OMT) goed functioneert. De afgelopen week uiten OMT-leden – niet voor het eerst – in de media hun afzonderlijke opvatting. Dat leidt tot verwarring over wat het OMT-advies precies waard is. Blijkbaar slaagt de voorzitter er niet in om de leden het idee te geven dat ze gehoord worden.

In plaats van elke keer weer paniekerig om een spoedadvies te vragen bij het OMT, zou het beter zijn als het kabinet een klare lijn trekt: dit wordt de strategie voor de komende jaren, waarbij rekening gehouden wordt met verschillende scenario's – ook het scenario dat het RIVM er helemaal naast zit met zijn voorspellingen.

Dat voorkomt hopelijk dat het kabinet nog een keer zo'n overhaaste – en weinig doordachte – lockdown hoeft door te voeren als die van afgelopen vrijdag.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden