Voorjaarsnota niet meer dan tussenstand

Extra geld voor de wijken en de huurtoeslag, bezuinigingen op de kinderopvang en de zorg. Dit zijn de meest in het oog springende uitkomsten van de besprekingen in het kabinet over de Voorjaarsnota, die gaat over de stand van zaken bij de lopende begroting.

Over de begroting voor 2009, die in augustus wordt vastgesteld en op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, bestaat nog grote onzekerheid. De Nederlandse economie staat er op het ogenblik niet slecht voor. Maar de invloed van de wereldwijd om zich heen grijpende kredietcrisis valt op dit moment nog niet goed in te schatten. Andere externe bedreigingen zijn oplopende inflatie, de hoge energieprijzen, de hoge koers van de euro en mogelijke andere prijsstijgingen, zoals die op de voedselmarkten.

In dit licht is het begrijpelijk dat premier Balkenende en minister van Financiën Bos de nodige slagen om de arm houden. Zo weigeren zij antwoord te geven op het dringende verzoek van de werkgevers en de vakbonden om af te zien van de verhoging van de btw van 19 naar 20 procent. Bij tegenvallende koopkrachtontwikkeling valt hier veel voor te zeggen, maar het gat van twee miljard dat daardoor in de begroting valt, moet dan wel worden gedicht. Een pijnloze oplossing zal dan niet voorhanden zijn, want de kans op meevallers is uiterst klein.

Anders dan zijn voorganger Zalm heeft Bos vorig jaar gekozen voor een begrotingskader waarbij de kans op tegenvallers even groot is als die op meevallers. Niettemin is Bos vastbesloten zijn rol als schatkistbewaarder uiterst serieus te nemen. Uiteindelijk is dat niet alleen belangrijk voor de financiële gezondheid van het land, maar ook voor zijn eigen politieke kredietwaardigheid. Een politiek leider van de PvdA kan het zich niet veroorloven als vakminister de mist in te gaan.

Staatssecretaris Dijksma van basisonderwijs en kinderopvang is van deze – op zichzelf terechte – strengheid het voornaamste politieke slachtoffer. Door de al te royale rijksbijdrage steeg de vraag naar kinderopvang met 10 procent, waardoor een overschrijding van een half miljard ontstond. De getroffen huishoudens (vanaf een inkomen van 65 duizend euro) gaan er per 2009 honderden euro’s op achteruit. Dit brengt het gevaar met zich mee dat met name de moeders minder uren gaan werken in plaats van meer.

Meer in het algemeen zal het gezwabber van de overheid met de kinderopvang het toch al broze vertrouwen in de politiek geen goed doen. De PvdA, die kinderopvang als een basisvoorziening wil zien, ondervindt van het ‘dichtschroeien’ van de regeling de meest politieke schade.

Minister Vogelaar van Wonen, Wijken en Integratie krijgt er daarentegen enkele honderden miljoenen bij voor de veertig achterstandswijken, plus nog eens 130 miljoen extra voor het betalen van huurtoeslagen. Dit lijkt sterk op een politieke reddingsoperatie: zonder een forse overheidsbijdrage zijn de betrokken gemeenten en corporaties niet bereid met Vogelaar tot een akkoord te komen over extra investeringen in de probleemwijken. Vogelaar heeft zo’n akkoord absoluut nodig om als minister te kunnen aanblijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.