OpinieTerreurdreiging

Voorbereiding op terreurdaden moet aan betekenis gaan winnen

De huidige vijf terreurdreigingsniveaus zijn voor de samenleving niet zo duidelijk, meent Gert-Jan Ludden, adviseur crisisbeheersing.

Politie op Amsterdam Centraal. In verband met de bomaanslagen op diverse doelen in Brussel, heeft het ministerie van Justitie besloten de aanwezigheid van politie op grote Nederlandse stations uit te breiden.Beeld ANP

‘Minimaal-beperkt-aanzienlijk-substantieel-kritiek’, dat zijn de terreurdreigingsniveaus die in Nederland gelden voor het publiek, bedrijven en overheden. Een escalatieladder waarvan de inhoud slechts bekend is bij een select groepje mensen in Den Haag. De niveaus bieden geen enkele houvast aan de rest van de samenleving. Velen interpreteren het dan ook als een vaag weeralarm.

Sinds 2013 was ­niveau ‘substantieel’ van kracht en ­recentelijk maakte de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) bekend dat we teruggaan naar fase ‘aanzienlijk’. Het suggereert dat er minder dreiging is, maar niemand weet wat dat precies betekent. Er is geen uitleg en de vraag rijst of er wel valide argumenten aan dit besluit ten grondslag liggen. Of schaalt men af om binnenkort weer te kunnen opschalen, omdat zes jaar lang ‘substantieel’ niet meer geloofwaardig overkomt?

Onverminderd van kracht

Het IS-bolwerk lijkt verslagen, maar de dreiging van islamitisch fundamentalisme is onverminderd van kracht. Recent is een terreurcel in Zoetermeer ontmanteld. Terreurdreiging kent ook nog andere gradaties. Links-extremisme (agressie van ­milieu- en dierenrechtenactivisten). Rechts-extremisme (aanslagen op moskeeën). Liquidaties, ondermijning en drugsgerelateerd geweld (vrijwel dagelijks nieuws). Ook aanslagen gepleegd door personen met verward gedrag en ernstige cyber-incidenten kunnen worden aangemerkt als terreurdaden. Deze vormen van onveiligheid rechtvaardigen geenszins een lager dreigingsniveau.

Na ernstige gebeurtenissen neemt het ministerie van Justitie en Veiligheid vaak achteraf maatregelen. Zoals bij het tramincident toen voor Utrecht en omstreken niveau ‘kritiek’ werd afgekondigd. Ook de moord op advocaat Derk Wiersum leidde tot een disproportionele reactie wat betreft de beveiliging van advocaten, rechters en officieren van Justitie. Wat zijn eigenlijk de criteria voor de dreigingsniveaus? Voor welk type dreiging geldt dit? Wat zijn de bijbehorende maatregelen die burgemeesters, bedrijven, onderwijs- en zorginstellingen en kerkelijke organisaties moeten nemen? Waarom is er wel een nationaal hitteplan met handelingsperspectieven en geen doordacht plan voor terreurdreiging? Het leidt tot onbegrip bij burgers, hulpdiensten en de publieke- en private sector.

Risicoregelreflex

Daarom een oproep aan de NCTV. Vermijd maatregelen vanuit een risicoregelreflex en probeer vanuit een heldere visie op de Nationale Veiligheid te handelen. Wees proactief en eerlijk in de informatievoorziening en verbind concrete maatregelen aan de dreigingsniveaus. Beoordeel terreurdreiging vanuit een breed perspectief. Schaf de vijf alarmering­niveaus af. Kies voor drie: ‘geen dreiging’, ‘verhoogde waakzaamheid’ en ‘reële dreiging’. Begrijpelijk voor iedereen. Voorkom ‘geheimzinnigheid’ en creëer geen schijnveiligheid. Voorbereiding op terreurdaden is een serieuze aangelegenheid en moet aan betekenis gaan winnen. Jammer als we pas na een grootschalige terreuraanslag tot dit besef komen.

Gert-Jan Ludden is adviseur crisisbeheersing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden