Verslaggeverscolumn marjon bolwijn In Schardam

Vooralsnog kunnen we rustig slapen achter onze dijken

Of we nog wel veilig zijn achter onze dijken en duinen, is de vraag aan dijkgraaf Luc Kohsiek. De zeespiegel stijgt veel sneller dan verwacht, waarschuwden onderzoekers vorige week. Het gaat al zo rap. Maar er komen mogelijk nog twee extra meters bij deze eeuw.

’s Lands deltacommissaris sprak van ‘drastische’ maatregelen, noodzakelijk om de Lage Landen ook voor toekomstige generaties droog te houden. Maken we ons eigenlijk wel druk genoeg? Of slapen we geen nacht minder om de aangekondigde onheilstijding, blindelings vertrouwend op Vadertje Staat, slimme ingenieurs en onze reputatie als best beschermde delta ter wereld?

Waarom niet eens wat dichter bij de bron van zorg kijken, op land ver onder zeeniveau, met een 64-jarige fysisch geograaf die al zijn hele werkzame leven dienstbaar is aan onze droge voeten? Het gebied waarvan Kohsiek ‘waterburgemeester’ is, ligt ver onder NAP, sommige delen liggen zelfs 5 tot ruim 6 meter onder zeeniveau. Het gaat om het deel van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal, inclusief Texel. Het is de taak van het waterschap, waarvan een dijkgraaf de hoogste bestuurder is, om de waterhuishouding op orde te houden. Dag en nacht wordt in de gaten gehouden of het waterpeil niet te hoog of te laag wordt.

Luc Kohsiek: ‘deze dijk is te zwak.’

Kom naar Schardam, stelt de dijkgraaf voor, achter de 33 kilometer lange Markermeerdijken, die ruim een miljoen inwoners en 25 miljard euro aan economische waarde beschermen tegen het water, maar aan versterking toe zijn. Vorige week, een dag na het alarmbericht van de deltacommissaris, werd het waterschap het eens over een investeringsplan á 500 miljoen euro. Bij Schardam is de dijk ruim een jaar geleden al versterkt en verbreed, tegelijk met de aanleg van een hypermodern gemaal dat ook is toegerust op de gevolgen van klimaatverandering.

De dijkgraaf is niet van alarmerend woordgebruik. Ontspannen legt hij uit hoe goed beschermd Nederland is tegen de klimaatverandering en wat er allemaal uit de kast wordt gehaald om zwakke plekken te versterken, zodat het wassende water en onstuimiger weersomstandigheden niet tot de watersnoodrampen zoals in het verleden hoeven leiden.

Met miljoenen tonnen zand van de Noordzeebodem worden nieuwe stranden en duinenrijen aangelegd langs broze kustlijnen, zoals drie jaar geleden langs de dijk bij Petten en momenteel in het zuidoosten van Texel. Nieuwe technieken zullen zwakke dijken versterken. Zoals bij Uitdam: de dijk zal daar niet vernieuwd maar ‘vernageld’ worden met lange betonnen pennen. Het is het resultaat van inspraak van omwonenden, die hechten aan behoud van de als monument bestempelde Markermeerdijken. Of hoe kritische, vasthoudende burgers innovaties in gang kunnen zetten.

De dijk bij Petten vóór de kustversterking.

De dijkgraaf rijdt naar het dorp Etersheim en beklimt bij windkracht 7 de dijk. Voor hem klotsen de golven van het Markermeer tegen de kant. Achter hem liggen de laaggelegen weilanden, die trapsgewijs dalen tot bijna 7 meter onder zeeniveau. Hij laat deze plek zien omdat het hier volgens hem evident is dat de lieflijke dijk niet zoveel indruk meer maakt op de weergoden en verhoogd en versterkt moet worden om ook in de toekomst het laaggelegen achterland te beschermen. Hij draait een kwartslag om en ziet in de verte de havenstad Hoorn liggen. Daar komt, net zoals bij Petten, een lang en breed zandstrand dat volgens de meest recente inzichten net zo goed kan voldoen als bescherming tegen het water als de aanleg van een dijk. Het voordeel van een strand dat je met gemak tonnen zand kunt bijstorten. Sneller en goedkoper dan een dijk bouwen of versterken.

De warme, droge zomer die achter ons ligt was een overtuigend bewijs van de klimaatverandering die gaande is. Het nieuwe gemaal bij Schardam, sinds een jaar in werking, is daar op ingesteld. Het is een uniek geval, want kan niet alleen water wegpompen bij een hoge waterstand, maar bij langdurige droogte ook water uit het Markermeer landinwaarts pompen, om schade voor de agrarische sector te beperken en de kwaliteit van het zwemwater en de dijken te waarborgen. Alles was deze droge zomer in gereedheid gebracht om het gemaal zijn omgekeerde werk te laten doen. Maar de regen viel in de loop van augustus net op tijd en de operatie werd afgeblazen.

De dijkgraaf ligt niet wakker van de nieuwe voorspellingen. ‘We zijn geen Bangladesh. Nederland heeft expertise en geld genoeg om watersnoodrampen te voorkomen. We zijn ook geen Amerika, dat liever eerst mensen in veiligheid brengt en dan pas gaat kijken hoe een overstroming te voorkomen. Wij denken ver vooruit.’ Oftewel: gaat u maar rustig slapen.

Erna: een nieuw strand met duinen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.