Opinie Nashville-pamflet

Vooral oorsprong van ‘Nashville’ is verontrustend voor progressief Nederland

De internationale oerconservatieve strijd tegen lhbti-rechten kent sterke Nederlandse accenten, aldus Assistant Professor of International Relations Martijn Mos.

De Viering van de Liefde bij het Homomonument, een manifestatie die wordt gehouden in reactie op de Nashville-verklaring. Beeld ANP

De Nederlandse vertaling van de Nashville-verklaring zorgde voor veel ophef. Regenboogvlaggen werden uit de kast gehaald uit protest tegen dit ‘homohaatmanifest’. Het regende klachten bij het College voor de Rechten van de Mens. Het Openbaar Ministerie begon een onderzoek. Ook kwam er een alternatief pamflet: de Liefdesverklaring.

De verontwaardiging richtte zich grotendeels op de Staatkundig Gereformeerde Partij. Verscheidene partijleden schaarden zich achter de tekst. De SGP heeft er, volgens fractievoorzitter Kees van der Staaij, ‘nooit een geheim van gemaakt te staan voor de Bijbelse noties over huwelijk, gezin en seksualiteit’.

Van der Staaij heeft gelijk. Het is weinig verbazingwekkend dat SGP’ers zich kunnen vinden in een pamflet dat is ontstaan uit een besef dat ‘de westerse cultuur in toenemende mate postchristelijk is geworden’, blijkens de groeiende acceptatie van niet-traditionele huwelijksvormen, ‘misvorming van seksuele verlangens’ en transgenderisme. Deze ontwikkelingen zouden strijdig zijn met Bijbelse overtuigingen. De SGP verdedigt deze visie al sinds jaar en dag onverbloemd. De consternatie is wat dat betreft buitensporig.

Zorgwekkende verklaring

Toch is de Nashville-verklaring zorgwekkend. De vertaling legt bloot hoe er internationaal steeds intensiever wordt samengewerkt om lhbti-rechten, maar ook vrouwenrechten, in te perken. Deze oerconservatieve alliantie, die vaak interconfessioneel van aard is, wint aan terrein.

In Nederland werd hier tot de Nashville-verklaring weinig ruchtbaarheid aan gegeven. De wettelijke – maar zeker niet de sociale – acceptatie van de lhbti-gemeenschap staat in ons land buiten kijf. In andere landen en binnen internationale instellingen zijn de transnationale pleitbezorgers van traditionele familiewaarden zichtbaarder. Niet zelden slagen ze erin om de vanzelfsprekendheid van lhbti-rechten in twijfel te brengen.

Zoals de naam van de Nashville-verklaring aangeeft, weten Amerikaanse exponenten van het zogeheten ‘Religieus Rechts’ hun stempel te drukken op deze internationale tegenbeweging. De verklaring werd opgesteld door de Raad van Bijbelse Mannelijkheid en Vrouwelijkheid. Deze organisatie van evangelische christenen vertaalde de verklaring ook naar het Chinees, Duits en Spaans. Andere Amerikaanse organisaties, zoals de Alliantie voor de Verdediging van de Vrijheid en het Centrum voor Recht en Rechtvaardigheid, hebben recentelijk bijkantoren geopend in Europa om de besluitvorming binnen internationale organisaties te beïnvloeden. Met financiële steun uit de VS trainen landelijke en Europese organisaties een nieuwe generatie die het traditionele gezin in Europa moet beschermen.

Verbonden aan anti-homopartijen

De alliantie tegen lhbti-rechten is echter niet louter een buitenlands fenomeen. De Nashville-verklaring laat zien dat de oerconservatieve strijd sterke Nederlandse accenten kent. Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor de SGP, maar ook de ChristenUnie.

Beide partijen behoren tot de Europees Christelijke Politieke Beweging. Deze Europese politieke partij werd in 2002 opgericht, met Amersfoort als thuisbasis. De ChristenUnie en SGP hebben zich derhalve verbonden aan notoire anti-homopartijen uit onder meer Ierland, Kroatië en Oostenrijk. Het handvest van de beweging, de Verklaring van Lakitelek, wijst de wettelijke erkenning van homoseksuele relaties af.

In het Europees Parlement gaan de Nederlandse partijen samen op de bres voor christelijke waarden. Europarlementariërs Peter van Dalen en Bas Belder verwerpen consequent teksten die zich uitspreken voor lhbti-rechten. Belder leidde een conservatieve werkgroep over menselijke waardigheid. De SGP schaarde zich achter een initiatief om het huwelijk in de EU te definiëren als een verbintenis tussen een man en een vrouw.

De Nashville-verklaring is een onwelkome herinnering aan het feit dat een deel van de protestantse gemeenschap in Nederland lhbti-personen nog altijd verafschuwt. De oorsprong van de verklaring is echter verontrustender dan de inhoud. Bij Jinek omschreef Van der Staaij de Nashville-verklaring als een reactie op de ‘transgenderideologie’. Dit taalgebruik lijkt rechtstreeks uit een Amerikaans handboek tegen lhbti-rechten te komen. Het pamflet laat zien hoe oerconservatieve geluiden op internationaal niveau vervlochten raken. Dit is waar progressief Nederland zich zorgen over dient te maken.

Martijn Mos is Assistant Professor of International Relations aan de Universiteit Leiden.

Meer columns & opinie over de Nashville-verklaring

De Nashville-verklaring verdient relativering, schrijft Raoul du Pré in het commentaar.

In Amerika wemelt het van de fundamentalistische christenen met een rigide kijk op de wereld, schrijft columnist Bert Wagendorp.

Niemand heeft Kees van der Staaij iets gevraagd, aldus columnist Paulien Cornelisse.

Laat die aanhangers van de verklaring toch, ze sterven langzaam uit, net als hun schuldig geloof, betoogt Max Pam in zijn column.

Elk nadenkend mens weet dat je die oerverhalen als metafoor moet zien, meent columnist Harriet Duurvoort.

‘Naastenliefde ontbreekt in de Nashville-verklaring’, schrijft een Volkskrant-lezer. Een selectie van de vele ingezonden brieven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden