Laat het stoppenFrank Heinen

Voor wie zijn zelfscankassa’s eigenlijk een verbetering?

Deze week keert Frank Heinen zich tegen de ontmenselijking van het kassawezen. Want we hoeven toch niet mee te gaan met álle ­moderne verschijnselen? Er zijn zaken waar we ons tegen kunnen, nee móéten verzetten. 

De zelfscankassa wint al jaren terrein en bij bepaalde to go-supermarkten op het station hadden de kassamedewerkers al lang geleden een enkeltje noorderzon gekregen, dus helemaal vreemd was het fenomeen niet voor me. En ja, ook ik hou weleens in haast een meergranennotenstick tegen een scanner. In grote, ‘échte’ supermarkten koos ik in de mêlee van eigen verantwoordelijkheid tot nog toe altijd voor het anker van de lopende band, en voor een levend wezen dat om mijn op de keukentafel achtergebleven bonuskaart vroeg. Vreemd, want ik ben gek op efficiëntie en bepaald niet op vreemde mensen, maar voor de caissière en de zijn muntje voor muntje op de toonbank geld uittellende buurtbejaarde maakte ik lange tijd een uitzondering.

Toen er enkele weken geleden om de hoek een nieuwe, grote vestiging van mijn supermarkt opende, ging ik er onmiddellijk heen. Ik vulde mijn XL-mandje tot de rand en zette koers richting de kassa’s.

Er waren geen kassa’s. De winkel kwam uit in een aparte ruimte die oogde als het ongewenste kind van een ondergronds kantooreiland en een beursvloer direct na een krach. Talloze klanten (slachtoffers?) krioelden ogenschijnlijk doelloos met hun aan te schaffen waren rond ongeveer twintig bijzettafeltjes met schermen erboven. Bij een akela-achtig meisje van 16 informeerde ik waar de gewone kassa’s zich bevonden.

‘Dit zijn de gewone kassa’s, meneer. Zoekt u er maar een uit.’

(Het vervolg van deze scène beschrijf ik in telegramstijl, om niet nog eens door emoties te worden overweldigd.)

Mand op plateau zetten. Vaststellen dat plateau te klein is voor mand. Scanner begint uit zichzelf de bovenop liggende producten te scannen. Mand op grond zetten, eigen tas op plateautje plaatsen. Uitzoeken welke producten gescand zijn. Vaststellen dat één zak cashewnoten zeven keer gescand is. Uitzoeken hoe dit teruggedraaid kan worden. Tijdens dit uitzoeken tas van plateau maaien. Opgelucht zijn dat niet álle eieren gebroken zijn. Verlies nemen. Een voor een producten scannen. Bij een verfrommeld pak koekjes ervaren dat sommige streepjescodes niet eeuwig leesbaar blijven. Te weinig tasruimte hebben. Constateren dat fruit zelf afgewogen moet worden. Je herinneren dat dat vroeger ook moest. Vermoeid gezucht van 5 vwo-hulpsatan ondergaan. Blijven glimlachen. In de rij voor de fruitweegschaal zien hoe een mevrouw languit gaat over je niet ongevaarlijk geplaatste mand. Je vanuit de verte verexcuseren. Je bevestigd voelen in je eeuwig sluimerende vrees een aso te zijn. Twijfelen over welk merk mandarijnen je hebt gepakt. Als boetedoening duurste merk mandarijnen afrekenen. Bon per ongeluk aan weegschaal plakken. Nergens ‘bosui’ vinden. Vinger opsteken. ‘Salade-ui, meneer’. Meer gezucht. Bij je scaneiland zien dat je hele scangeschiedenis verdwenen is, en vaststellen dat alles altijd vergeefs is en zal zijn. Door het woedend trillen van je been je volle tas voelen inzakken. Zien hoe een blikje tomatenpuree terug de winkel inrolt. Horen hoe drie jongens zich afvragen of die meneer al bijna klaar is. En dan, als alles achter de rug lijkt en je weggelekte zelfrespect door een behulpzame scholier is opgedweild, je zuurverdiende kassabon zodanig verfrommelen dat het hekje niet opengaat en er beveiliging aan te pas moet komen om je uit de winkel te bevrijden.

Soms begrijp ik niet waarom de dingen worden ingericht zoals ze worden ingericht. Ongetwijfeld leidt het verdwijnen van de oude kassa tot een onherstelbare verbetering van een volkomen achterhaalde situatie, maar voor wie eigenlijk? Werkelijk, ik beloof dat ik nooit meer ongeduldig zal kijken als de klant voor me een praatje aanknoopt, dat ik me nooit meer zal ergeren aan het robotachtige ‘Da’s dan 23,85’ en dat ik voortaan altijd mijn bonuskaart zal meebrengen, maar stop de ontmenselijking van de supermarkt. Red de caissière! Red mij!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden