CommentaarRaoul du Pré

Voor Polen en Hongarije zijn er slechts twee smaken: afspraken respecteren of vertrekken uit de EU

null Beeld AP
Beeld AP

In de omgang met de dissidente lidstaten in het oosten, Polen en Hongarije voorop, heeft de Europese Commissie de fluwelen handschoenen lang aan gehouden. De weigering om corruptie aan te pakken, het knevelen van de onafhankelijke rechterlijke macht, het niet willen meedenken in het vluchtelingenvraagstuk, het schenden van de rechten van minderheden, het aan banden leggen van de media: het werd vanuit Brussel allemaal veroordeeld, maar niet serieus bestraft.

De kentering lijkt inmiddels gaande. De uitbetaling van Europese miljarden voor het economisch herstel na corona, werd vorig jaar uitdrukkelijk gekoppeld aan de eerbiediging van de rechtsstaat. Toen Hongarije zich niet erg onder de indruk toonde en alsnog met z’n omstreden anti-lhbti-wet op de proppen kwam, dreigde commissievoorzitter Von der Leyen onlangs met het ‘volledige arsenaal aan wettelijke mogelijkheden’ om president Orbán in het gareel te krijgen.

Dat ook dat waarschijnlijk niet genoeg is, weten we nu Polen afgelopen week onverstoorbaar inhakte op een van de fundamenten van de Europese eenheid: de internationale rechtsorde. Het Poolse Constitutionele hof stelt de eigen wetgeving boven de Europese, in een duidelijke poging alle Europese afspraken over de democratie, de rechtsstaat, de eerbiediging van mensenrechten en het respect voor minderheden buitenspel te zetten. Let wel: die afspraken liggen vast in de vele Europese verdragen en in de lidmaatschapsverklaringen die Polen nog niet eens zo lang geleden bij volle bewustzijn tekende.

Daarom is het ook zo onzinnig om de EU te vergelijken met de voormalige Sovjet-Unie, zoals name Orbán graag doet. Niemand is onvrijwillig lid van de EU. En daarom ook ging premier Rutte dit keer eens geheel terecht voorop in Brussel toen hij Orbán eerder deze maand duidelijk maakte dat er uiteindelijk slechts twee smaken zijn: je aan de afspraken houden of vertrekken.

Die benadering is ook voor Polen vanaf nu de enige juiste. En uiteraard heeft niemand er belang bij dat het zover uit de hand loopt dat de afvallige EU-lidstaten echt afhaken en wellicht weer in de Russische invloedssfeer belanden. Maar gelukkig zijn hun ervaringen daarmee nog zo vers dat we daar waarschijnlijk niet zo bang voor hoeven te zijn. Als het er echt op aankomt, heeft de Europese Unie niet veel te verliezen. Polen en Hongarije zelf des te meer.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden