Commentaar Burgerschapsonderwijs

Voor nationale opvoeding is iets minder vrijheid van onderwijs onvermijdelijk

Burgerschapsonderwijs is een logisch verlangen, maar durft het kabinet dit keer wel door te pakken?

Een wandkaart van de Canon van Nederland Beeld ANP

‘In een gesprekje tijdens de pauze vertellen leraren dat het er vooral om gaat dat je goed met anderen omgaat, en niet alleen aan jezelf denkt. En dat je wat over de democratie moet weten. De leraren vinden het nog niet zo gemakkelijk aan te geven hoe ze dat dan doen.’

In het rapport waarin de Onderwijsinspectie deze scène vanuit een denkbeeldige school beschreef, hadden de inspecteurs in 2016 goed en slecht nieuws. Het goede nieuws: vrijwel alle scholen vinden dat ze hun leerlingen moeten opvoeden tot mensen die hun rechten en plichten kennen, weten in wat voor maatschappij ze leven en welke waarden en normen daarbij horen. Het slechte nieuws: scholen rommelen maar wat aan. Leerlingen die geluk hebben treffen geïnspireerde onderwijzers die weten wat ze willen overbrengen. Wie minder geluk heeft, zit op een school die opzichtig worstelt. Er gebeurt van alles, maar de samenhang is onduidelijk en leerdoelen ontbreken.

Slobs verlangen om burgerschapsvorming dwingender voor te schrijven is een logisch verlangen in een tijd waarin een steeds diverser samengestelde bevolking niet meer vanzelfsprekend kan terugvallen op een gemeenschappelijk referentiekader als natuurlijk bindmiddel.

De vraag is nu vooral of Slobs plan ergens toe leidt. Zijn eigen ChristenUnie belemmerde in 2010 dat de Canon van Nederland de vorige politieke poging tot culturele binding dwingend aan de scholen werd voorgeschreven. Dat zou hun vrijheid van onderwijs in de weg staan. Dit keer dicteert Slob wel dat er aan burgerschap moet worden gewerkt, maar wacht hij voor de uitwerking op een commissie die zich nog buigt over de inhoud. Dit terwijl de ervaring leert dat juist over die inhoud het debat zal ontbranden. Lang niet alles is immers vanzelfsprekend nu thema’s als homorechten, gelijke behandeling of de Holocaust niet op alle scholen zonder frictie kunnen worden behandeld.

Een beetje nationale opvoeding kan nuttig zijn, maar om daar lijn in te krijgen is een wat minder ruime uitleg van de vrijheid van onderwijs onvermijdelijk. Daar zullen ook de regeringspartijen CDA en ChristenUnie zich bij moeten neerleggen. Anders blijft het plan-Slob bij symboolpolitiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.