Column Frank Kalshoven

Voor hervorming van het bestuursrecht zouden we ook het Malieveld op kunnen

Ook ik wandelde over het Malieveld, maar omdat de laptop in mijn rugzak het zwaarste materieel was dat ik bij me had trok dat weinig aandacht. Bovendien was ik alleen, op weg naar een afspraak, dus massaal? Nee. Toch was het onderwerp van deze eenmansdemonstratie belangrijk genoeg: uitvoeringskwaliteit.

Wat is uitvoeringskwaliteit? Hoe gaat dat mis? Is er wat aan te doen?

Het was de eenzame demonstrant te doen om de uitvoeringskwaliteit van de overheid, of liever het waargenomen gebrek hieraan. Er gingen grote voorbeelden door mijn hoofd: de aanhoudende problemen bij de Belastingdienst, pijnlijke dossiers bij het UWV, de ellende met persoonsgebonden budgetten bij de Sociale Verzekeringsbank. En ik kon deze grote kwesties, met duizenden gedupeerde burgers tegelijk, moeiteloos aanvullen met persoonlijke ervaringen. Ik beperk me tot drie voorbeelden.

Afkoop erfpacht. Deze week lazen we in de krant dat Amsterdamse burgers haast moeten maken met de afkoop van de erfpacht (als ze dat willen), omdat per 1 januari de spelregels veranderen. Ik zou wel willen, maar we zijn daar hier thuis al twee jaar mee bezig. Het schiet niet op.

Rijbewijs. Mijn dochter slaagde voor haar rijexamen, inmiddels een kleine twee maanden geleden. Maar een rijbewijs heeft ze nog niet. Omdat ze sinds kort (even) in Frankrijk woont. Een Europees leven past niet in het denkraam van de Nederlandse overheid.

Parkeervergunning. Nee, die kon niet worden verstrekt. Ook al wonen we in een wijkje waar schaarste aan parkeerplekken niet bestaat. Regels, mijnheer mevrouw.

Mijn eigen ervaringen zijn middenklassezeurpunten. Het is me te doen om de consistentie van de waarnemingen. Mijn zeurpunten hebben veel minder impact, maar de patronen sluiten naadloos aan bij die ‘grote kwesties’ die wél indringende gevolgen hebben voor levens van mensen. De overheid slaagt er te vaak niet in zich op een redelijke manier te verhouden tot de burger. En dat ettert door, ondermijnt het vertrouwen in de overheid.

Ligt het aan de mensen? Nee, bij uitvoeringsorganisaties van de overheid werken mensen als u en ik. Incompetentie en hufterigheid komen voor, net als elders. Maar dat kan het punt niet zijn.

Ligt het aan het monopolie? Ja, dat heeft ermee te maken. Als het kon, was ik mijn erfpacht elders gaan afkopen. Maar de burger heeft geen keus. En hier is niets aan te doen.

Ligt het aan de complexiteit? Ja, dat heeft ermee te maken. De wet- en regelgever zadelt uitvoerders op met gedrochten van wetten, en bij voorkeur met te weinig geld voor goede uitvoering. Dit is het gevolg van dwingende politieke logica waar weinig tegen te beginnen is.

Ligt het aan het bestuursrecht? Ja, dacht ik op dat Malieveld, dat heeft er ook mee te maken. Ontworpen om de burger te beschermen tegen de (willekeur van de) overheid, werkt het ook als formalistisch pantser waarachter de uitvoerders zich (kunnen) verschuilen. Termijnen, bezwaarschriften, beroep instellen. In theorie prachtig. Als burger denk je vooral: doe effe normaal mensen. Zo gaan we toch niet met elkaar om? Zou dit misschien heel anders moeten?

Al met al had het met een demonstratie weinig van doen. Het was eerder een overpeinzing van een eenzame wandelaar. Ik probeerde nog wel een leus uit: ‘Hervorm het bestuursrecht’, maar realiseerde me: daar krijg ik het Malieveld niet mee vol.

Toch is het belangrijk.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden