ColumnFloortje Smit

Voor de woningnood moeten we misschien een plan verzinnen dat de maatschappij faciliteert in plaats van de markt

Floortje Smit artikel Beeld x
Floortje Smit artikelBeeld x

Ik moet tegenwoordig geregeld denken aan de graanschaarste in Antwerpen anno 1565. Dat komt door de podcast De Wereld van Wildevrouw, en wat schrijver Jeroen Olyslaegers daarin vertelt over de speculatie op graan. Na een mislukte oogst groeide de prijs exorbitant. Maar Antwerpse handelaren met een voorraadje besloten juist níet te verkopen – als er later echt hongersnood zou uitbreken immers, zouden arme sloebers er nóg meer geld voor over hebben.

Een klassieke economische wetmatigheid natuurlijk. En toch kon ik het me moeilijk voorstellen dat mensen zoiets fundamenteels als voedsel kunnen opvatten als een speculatiemiddel. Die, dagelijks geconfronteerd met de groeiende wanhoop van anderen, dat vooral zien als iets om zelf van te profiteren.

Totdat ik dacht aan de Nederlandse woningmarkt.

Vorige week circuleerde er een advertentie op sociale media. Een stel bood een gemeubileerd souterrain aan in Amsterdam. Als je op hun baby past, zo’n veertig uur per maand, mag je het huren, voor 750 euro. Verder wel graag flexibel beschikbaar zijn voor extra, wél betaalde oppasuren.

Als ouder snap ik dit stel heel goed. Een gratis babysitter in de kelder, een die jóu betaalt en altijd bereid is tot overuurtjes, lijkt mij ook ideaal. Maar gezien vanuit een meer empathisch standpunt: durft die huurder ‘nee’ te zeggen tegen extra werk voor de huisbaas, die naast flexibiliteit ook ‘een klik’ als voorwaarde stelt? Hoe organiseert die dan colleges of werk om die 750 euro te kunnen betalen? En wat gebeurt er als die baby kleuter is?

Desalniettemin bleken sommigen het geen slechte deal te vinden. Wat ook niet gek is met een woningmarkt waar je gemakkelijk 1.200 euro exclusief moet betalen voor een eenkamerappartement waar je na twee jaar weer uit moet. Waar internationale investeerders als Blackstone een pakket huurwoningen opkopen en de huur van 500 naar 2.400 laten groeien. Waar grote beleggers in Nijmegen en Almelo hele straten van nieuwbouwprojecten kopen met het plan ze particulier te gaan verhuren. Bovendien: dat Amsterdamse stel lijkt verder netjes, geen types die je bij onenigheid een boor tegen je borst zetten – zoals een man in Leeuwarden overkwam, aldus RTL Nieuws. Het programma inventariseerde duizenden klachten over verhuurders en signaleerde een groeiend probleem omdat er steeds meer huisjesmelkers zijn, en steeds wanhopigere woningzoekenden. Het maakt de machtsverhouding scheef.

Als woningen jarenlang worden neergezet als investeringsobjecten, moet je niet vreemd opkijken dat mensen daarnaar gaan handelen, met de bijbehorende excessen. Maar huizen zijn meer dan stenen, vierkante meters en cash cows. Het zijn plekken waar mensen leven. En precies dat raakt ook vaak uit het zicht in discussies over oplossingen.

We moeten helemaal niet méér bouwen, suggereerde onderzoeksbureau Platform31 bijvoorbeeld dit weekend. Er zijn namelijk veel Nederlanders die relatief ruim wonen, dus die moeten verleid worden om te delen. Topidee. Maar hoeveel van die huizen met een overdosis aan ruimte staan op plekken waar de woningnood het hoogst is? Kun je woningbezitters die de zaken prima voor elkaar hebben, echt stimuleren om hun huis te delen? Willen potentiële huurders dat ook, of alleen uit wanhoop?

Misschien eens serieus onderzoeken welke woonbehoeftes er zijn in verschillende levensfases, dan pas oplossingen aandragen. Een groter overkoepelend plan verzinnen dat de maatschappij faciliteert in plaats van de markt. En zo los je ook meteen een ander probleem op: de meeste mensen deugen heus, zolang egocentrisch gedrag niet zo verdomd veel lucratiever is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden