OpinieHongkong

Voor de ware aanval op democratie moet je in Hongkong zijn

Alle ogen zijn gericht op Washington, maar intussen draait China de democratie in Hongkong de duimschroeven verder aan, betogen Sirra Alofs en Catrien de Vries.

Arrestaties na protesten in Hongkong, juli vorig jaar. Beeld AFP
Arrestaties na protesten in Hongkong, juli vorig jaar.Beeld AFP

Een jaar geleden schreef het Britse tijdschrift The Economist dat 2019 opnieuw een slecht jaar was gebleken voor de stand van democratieën in de wereld. Uit de jaarlijkse vragenlijst van de Economist Intelligence Unit die de mate van democratie becijfert van 167 landen, blijkt dat democratieën steeds verder worden uitgehold. In 2019 bereikte de wereldwijde score een dieptepunt sinds het begin van de metingen: een score van 5,44 uit 10, met slechts 22 landen die bestempeld konden worden als volledige democratieën. Ondertussen gaat eenderde van de wereldbevolking gebukt onder autoritaire regimes.

De dag dat pro-Trump-demonstranten het Capitool bestormden, 6 januari, werd gebombardeerd tot ‘zwarte dag’ voor de democratie. Zij waren opgehitst door Donald Trumps volhardende standpunt dat niet Joe Biden, maar hijzelf de Amerikaanse verkiezingen had gewonnen. Biden sprak van een ‘aanval op de democratie’ en noemde het een van de donkerste dagen in de geschiedenis van de Verenigde Staten.

De toestand in Amerika is als een aangrijpend Hollywooddrama, waarin het seizoen ‘Trump’ de hoogste kijkcijfers ooit trekt. In de laatste aflevering schitterde het Capitool als set en regisseerde Trump een tegelijkertijd bizarre en ontluisterende scène waarin hij zijn figuranten, sommigen van hen compleet in kostuum en schmink, aanwijzingen toeschreeuwde vanaf de zijlijn. De westerse media doken erbovenop en ook op sociale media sprak iedereen er schande van, mede doordat dit spektakel een welkome afleiding bood voor al het sombere coronanieuws.

Verslaafd

Het is treurig dat we – juist in Europa, waar het grootste cluster van de (slechts 22) volledige democratieën gevestigd is – verslaafd zijn geraakt aan een realityserie die wordt verkocht als de meest pretentieuze democratie ter wereld, maar die in werkelijkheid gaat over entertainment. Intussen vond op 6 januari de echte aanval op de democratie plaats in Hongkong. In één klap werden meer dan vijftig oppositieleden in Hongkong opgepakt: er is daar nu geen oppositie meer en de bevolking, die lang en fel protest heeft gevoerd, is vleugellam gemaakt door het coronavirus. 

Waarom zijn we zo betrokken bij de aanval op de democratie in het Capitool en bekommeren we ons slechts mondjesmaat over het feit dat China’s lange arm, op dezelfde dag, een volledige democratie de nek heeft omgedraaid? Valt dit wellicht te verklaren doordat onze favoriete Amerikaanse serie frappante beelden oplevert, die geknipt zijn om direct te posten als blikvanger van onze tweet of Instagramstory? Worden we langzaam meegezogen in de mediageile Amerikaanse politiek, waar kijkcijfers de nieuwswaarde bepalen en het motto ‘there is no such thing as bad publicity’ hoogtij viert? Zouden we niet beter moeten weten dat het juist die geruisloze gebeurtenissen zijn, waar de schijnwerpers angstvallig worden gemeden, die onze echte aandacht verdienen? 

Aanval

China geeft ons geen mooie set, geen mooie beelden en geen bekende figuranten, terwijl het land zijn aanval op de democratie voortzet. Hongkongers behoren nu tot het illustere rijtje volkeren die hun democratie door China zagen verdwijnen, samen met de Tibetanen en de Oeigoeren. Intussen gaat China ook samenwerkingen aan en investeert het miljarden in Afrika en miljoenen in Griekse havens. Helaas kijkt de Chinese realityshow minder lekker weg. China is al tijden bezig met een opmars om Amerika van zijn troon te stoten als wereldmacht, maar opereert daarbij het liefst in de luwte. We kennen geen partijleden om over te praten aan de keukentafel. We zien geen Chinese overheidsgebouwen in Hollywoodfilms. En Xi Jinping kunnen we alleen volgen met ondertiteling.

Om de opmars van China te kunnen begrijpen, zullen we wat meer moeite moeten doen dan alleen onze smartphone openen. We zullen ons moeten verdiepen in Chinese geschiedenis en cultuur, maar ook de toekomstige aspiraties van deze volgende wereldleider. Blijven we in Nederland aan de buis gekluisterd voor onze favoriete Amerikaanse serie of durven we weg te zappen en te kijken waar China niet wil dat de camera’s draaien?

Sirra Alofs en Catrien de Vries studeerden sociologie aan University College Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden