OpinieDebat over zaak-Myanmar

‘Voor de waardigheid van ons land steunen we Moeder Suu’

Aung San Suu Kyi is een gevallen heldin in de ogen van de internationale pers, maar thuis in Myanmar juichen duizenden landgenoten haar toe.

Aung San Suu Kyi op de tweede dag voor het Internationaal Gerechtshof in het Vredespaleis, 11 december. Beeld ANP

Suu Kyi is op eigen initiatief naar Den Haag gekomen om haar land te verdedigen tegen de beschuldiging van genocide door de vervolging van de islamitische Rohingya-minderheid in de deelstaat Rakhine. De vrouw die de Nobelprijs kreeg voor haar verzet tegen de militaire dictatuur, neemt het nu op voor de legertop, naast wie ze regeert als ‘staatsraadgever’.

Suu Kyi sprak woensdag bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in de zaak die is aangespannen door Gambia, gesteund door de Organisatie voor Islamitische Samenwerking (OIC), van 57 landen. Bij legeroperaties in 2017 vielen duizenden doden en meer dan 700 duizend Rohingya zijn sindsdien naar het buurland Bangladesh gevlucht. Suu Kyi steunt de lezing van het leger dat het anti-terroristische acties waren na aanvallen van een Rohingya-verzetsgroep op grensposten. Ze is regeringsleider, maar de legertop houdt veel macht. Is ze de spreekbuis van de militairen als ze de typering ‘genocide’ verwerpt?

In Myanmar krijgt ze met haar houding tegenover de rest van de wereld massaal steun van de grote boeddhistische meerderheid. De staatskrant New Light of Myanmar is trots op haar. Uit een commentaar onder de kop ‘Eenheid is onze kracht’: ‘Het is hartverwarmend te zien dat alle soorten burgers, in het binnenland en onder hen die in het buitenland wonen, zo veel steun geven aan onze staatsraadgever en haar leiderschap bij onze inspanningen bij het Internationaal Gerechtshof.’ Het is belangrijk dat ze zelf is gegaan, vindt de krant. ‘Ze zal daar ons nationale belang verdedigen. De zaak raakt Myanmars integriteit.’

Ook de particuliere krant Myanmar Times bericht over de ‘tienduizenden’ enthousiaste betogers. ‘Aanhangers marcheerden door de straten van Yangon en riepen: ‘Om de waardigheid van ons land te beschermen staan we achter Moeder Suu’, de bijnaam van de staatsraadgever.’ Maar niet iedereen is het daarmee eens, schrijft Myanmar ­Times: tientallen organisaties voor minderheden en voor mensenrechten kwamen met verklaringen ter ondersteuning van de klachten bij het Internationaal Gerechtshof van Gambia.

The Lady

De site The Irrawaddy, opgericht door Myanmarezen die in het buurland Thailand wonen, vindt het grappig dat iedereen verbaasd was over de stap van The Lady (een andere bijnaam van Suu Kyi uit de tijd dat ze oppositieleider in ballingschap was). ‘zelfs haar tegenstanders, bovenal de militaire topfiguren met wie ze in onmin leeft’. Je leest de wildste verklaringen van ‘buitenlandse analisten’, die weinig begrijpen van de geschiedenis en de politieke finesses van Myanmar, schrijft The Irrawaddy. Met komend jaar verkiezingen in het verschiet heeft Suu Kyi haar populariteit een enorme impuls gegeven. De ‘publieke uitingen van solidariteit met haar’ nemen elke dag toe en hebben de politieke verhoudingen ingrijpend veranderd. De buitenlandse ‘media pundits’ begrijpen niet dat Suu Kyi op een slimme manier de legertop naar de achtergrond duwt.

Zij is nu de nationale leider die het land verdedigt. Stel je toch eens voor dat hoge militairen naar Den Haag waren gegaan, schrijft The Irrawaddy. Dat leger heeft een lange geschiedenis van mensenrechtenschendingen en het lijdt geen twijfel dat er tegen de Rohingya enorme misdaden zijn begaan. De vraag is of het een door de staat geleide volkerenmoord was.

Hoe staat Myanmar er internationaal voor? In de Indonesische krant The Jakarta Post schrijft Kornelius Purba dat de Asean-landen veel duidelijker de kant van de Rohingya moeten kiezen. ‘De leiders van het regionale blok hebben laf gehandeld door zich stil te houden over de aanklachten van Gambia.’ Indonesië zou als grootste Asean-lid een bemiddelende rol kunnen spelen. Purba vindt het ‘zeer betreurenswaardig’ dat president Joko Widodo zich afzijdig houdt. ‘Hij zou Suu Kyi ervan moeten overtuigen toe te geven dat de wreedheden zijn begaan.’

Onderhandelingen

De Asean zou moeten aandringen op nieuwe onderhandelingen van de Myanmarese regering met de Rohingya-politici en verzetsgroepen. Purba beseft dat de betrekkingen koel zijn, Suu Kyi wilde niet eens een staatsbezoek aan Indonesië brengen, omdat het land ‘in haar ogen alleen maar geïnteresseerd is in het beschermen van mede-moslims’. Purba stelt voor Megawati Sukarnoputri als gezant naar Suu Kyi te sturen, vergelijkbare vrouwelijke leiders, ‘die het wellicht goed met elkaar kunnen vinden’.

Er is misschien wel en verklaring voor de lauwe reacties in de regio op de misdaden door het Myanmarese leger: de economische belangen. In de Thaise krant de Bangkok Post schrijft Larry Jagan dat de zaak in Den Haag onvermijdelijk gevolgen zal hebben voor de handelsbetrekkingen en investeringen. ‘Als zal blijken dat Myanmar inderdaad ‘genocidale daden’ heeft gepleegd en geen spijt betuigt, kan dat leiden tot een overhaast vertrek van investeerders uit het land. Zelfs zeer trouwe Aziatische investeerders – uit Japan, Korea, Singapore en Thailand – moeten zich dan bedenken.’

Veel westerse regeringen waren er sinds Suu Kyi in 2015 de verkiezingen won op uit de economische banden met Myanmar aan te halen, schrijft Jagan. Maar als aan Myanmar het etiket ‘genocide’ kleeft zullen zij zich eerder genoodzaakt zien ‘informele’ economische sancties te treffen. Geen wonder dat westerse regeringen en ondernemers met ­argusogen volgen hoe Suu Kyi het ervan afbrengt in Den Haag.

Profiel Aung San Suu Ky

Ze was de hoop van de democratische wereld, nu moet Suu Kyi zich verdedigen voor genocide.

‘Angstaanjagend, dat is het woord’

Correspondent Michel Maas beschrijft in deze reportage hoe de vluchtelingen in 2017 de grens met Bangladesh overstaken. Daar bivakkeren ze sindsdien onder mensonterende omstandigheden in vluchtelingenkampen. Bekijk hier hoe het leven daar is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden