OpinieFeiten voor bij de borrel

Voor de optimisten onder ons zijn er ook gunstige tendensen in bibliothekenland waar te nemen

Het aantal bibliotheken blijft maar afnemen. Maar voor optimisten zijn er ook gunstige tendensen te ontdekken.

Vooral de jeugdige lezer lijkt de bieb weer vaker te vinden.Beeld Izaak Besuijen

Als de bibliotheek uit het dorp verdwijnt, raakt ook het bindmiddel van de dorpskern aangetast. Logisch dus dat de bewoners van het Friese Hurdegaryp kabaal maken vanwege de dreigende sluiting van hun bieb, zo beschreef de Volkskrant deze week. En de grote schuldige is ook snel gevonden: die vermaledijde decentralisatie waardoor gemeenten zoals Tietjerksteradeel op de centen moeten letten en politici bij een nieuwe bezuinigingsronde soms uit geldnood moeten overwegen om dan maar de bibliotheek te sluiten. Genoeg stof voor een pittig debat, zo bleek wel uit de vele verhitte Twitterberichten die volgden op het Volkskrant-artikel. Welke feiten moet u paraat hebben als tijdens het gesprek op het buurtplein de teloorgang van de bibliotheek aan de orde komt?

Altijd handig om dan eerst de historische context van de bibliotheken te kennen. De sanering dateert eigenlijk al van het begin van deze eeuw en gaat elk jaar een stapje verder. Na de decentralisaties van taken naar gemeenten wordt het beeld niet extra somber, er lijkt eerder een soort onafwendbare neergang van bibliotheken te zijn. Wel of geen decentralisatie maakt weinig verschil, het aantal bibliotheken neemt af.

De grote vestigingen houden zich daarbij redelijk staande, maar het zijn vooral de kleinere vestigingen die het onderspit delven. De servicepunten van de bieb – waar de openingstijden geringer zijn – krimpen bijvoorbeeld in rap tempo. En ook het miniservicepunt lijkt geen lang leven beschoren. Dan is er nog wel het afhaalpunt waar je als lezer na de boodschappen in de buurtsuper ook nog een besteld boek kan ophalen, maar dat is nu niet echt het bindmiddel waar de lezers behoefte aan hebben.

De neergang van de bieb is het beste te vertellen aan de hand van de bibliotheekbus. Deze vinding die nog doet denken aan al eerder gesneuvelde de SRV-melkman is echt op zijn retour. Waar er in 2012 nog op 499 dorpspleinen een bus met boeken stilstond, zijn er nu nog maar 139 ‘haltes’ voor de rijdende bibliotheek.

Vooral de oudere lezers lijken door de sanering af te haken. Het aantal lidmaatschappen van volwassenen, waarvan de helft bestaat uit veertigers, vijftigers en zestigers, is al jaren aan het afnemen en vormt nu (ruwweg) nog maar een derde van het totaal. En deze krimpende groep leden haalt ook minder vaak een boek.

Moet u alleen maar somberen dan? Nee hoor, voor de optimisten onder ons zijn er ook gunstige tendensen in bibliothekenland waar te nemen. Vooral de jeugdige lezer lijkt de bieb weer vaker te vinden. Het aantal jeugdleden neemt toe, al vertaalt zich dat nog niet in het uitlenen van meer boeken. Zeven op de tien kinderen heeft nu een abonnement en zij lenen gemiddeld 15 boeken per jaar. En basisscholen, vooral in de dorpen, duiken in het gat dat de verdwijnende buurtbieb laat vallen. Inmiddels zijn er ruim drieduizend scholen met een eigen bibliotheek, toch weer 200 meer dan in 2016.

Ook voor de jeugdige Friezen is er hoop. Want het aantal bibliotheken op scholen in Friesland steeg met 27 procent naar 216. Ook in elf dorpen van de gemeente Tietjerksteradeel is er inmiddels een schoolbieb gevestigd. Mocht de bieb in Hurdegaryp sluiten, dan kunnen de kinderen in ieder geval nog blijven lezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden