column Diederik Samsom

Voor de Green Deal besloot ik van de voorgenomen route af te wijken

Telkens weer bewijst het grillige bestaan dat het zich niet zomaar aan vooraf gebaande paden wenst te conformeren. Ik was vast van plan mijn vrolijke leven als ondernemer in duurzame energie, los-vast hand-en-spandiensten verlenend aan overheden en bedrijven, nog enige tijd voort te zetten. De vrijheid beviel, niet in de laatste plaats omdat ik vanuit die onafhankelijkheid deze mooie plek in de krant met columns mocht vullen. Een eer en een genot. Maar het publieke bloed bleef toch kriebelen, dus toen Frans Timmermans me verzocht hem bij te staan in de herculiaanse opdracht de Europese Unie met een Green Deal definitief op het pad richting een duurzame toekomst te zetten, besloot ik alsnog van de voorgenomen route af te wijken. Dat betekent binnenkort een einde aan het vrije bestaan en dus ook een eind aan deze column. Na 30 oktober neem ik afscheid van u en duik ik in de ‘Brusselse machinerie’.

Ja, die vermaledijde Brusselse ­machinerie. Dankbare kop van Jut wanneer politiek wensdenken vastloopt op de weerbarstige realiteit. Die realiteit kun je moeilijk iets verwijten, dus is Brussel al snel de gebeten hond. ‘Het mag niet van Brussel’, is een belangrijk zinnetje in het noodpakket van politici in het nauw. Bij nadere beschouwing blijken vaak de eigen wetten de boosdoener. Recentelijk maakte Boris Johnson het weer bont toen hij ­theatraal op een podium zwaaiend met vacuüm verpakte vis, de EU ­ervan langs gaf over de in zijn ogen onzinnige eis dat vissers dit product opeens óók nog eens in ijs moesten vervoeren. De EU maakt vissers kapot!

Brussel sloeg droogjes terug met de mededeling dat de gewraakte koelverplichting helemaal geen EU-regel betrof, maar door Londen zelf was opgelegd. De Brexit toont aan dat dit type retoriek minder onschuldig is dan je zou denken. Want hoewel zeker niet de enige reden, heeft de continue desinformatie over, en de ‘boemannisering’ van Brussel, met name door de huidige premier Johnson in al zijn vorige rollen, zeker bijgedragen aan de Brexitstemming.

Hier in Den Haag is het recente stuklopen van (land)bouwvergunningen op de stikstofregels reden voor sommigen om verwijtend naar de Europese hoofdstad te kijken. Maar het was Nederland zelf dat ervoor koos natuurambities samen te laten gaan met groeiwensen. Op papier een prachtige win-win, mogelijk gemaakt met slimme regelgeving, het Programma Aanpak Stikstof. Maar in werkelijkheid een fata morgana die in de rechtszaal uiteenspatte. Ik schreef er al eerder enigszins schuldbewust over.

Nu staan er 18 duizend (!) projecten op de tocht. Helaas zijn de ministers er niet in geslaagd in de relatieve zomerrust een redelijke oplossing te vinden, hetgeen bij terugkeer van het reces leidde tot de onvermijdelijke ‘Coalitiespanning’ toen D66 voorstelde dan maar de helft van de veestapel te schrappen. Regeringspartners klommen verontwaardigd op de kast.

Toch is ook een meer onderkoelde benadering mogelijk. Lerend van het verleden. Al eerder ging ‘het land op slot’ door een uitspraak van de Raad van State over EU-regels. Vanaf 2002 begon die Raad van State in hoog tempo bouwvergunningen te vernietigen op basis van normoverschrijdingen met stikstof(!)oxiden. In 2004 werd een aantal grote wegenprojecten getroffen en sloeg de paniek echt toe. Wat volgde – politiek wapengekletter, verwijten aan Brussel, de roep om ‘die domme EU-regels botweg aan de laars te lappen’, het daaropvolgende besef dat het onze eigen regels zijn – vormt de exacte echo van wat er nu te horen is in de huidige stikstofcrisis. Toentertijd werd de oplossing gevonden in een compromis van slim beleid met verrekenmogelijkheden én een fors pakket echte milieumaatregelen van meer dan 400 miljoen euro.

Het huidige stikstofvraagstuk heeft men tot nu toe slechts met slimme rekenregels geprobeerd op te lossen. Wanneer Nederland daar echte maatregelen aan toevoegt – zoals minder hard rijden, minder veeteelt bij natuur, schonere productie in fabrieken – en daar ook voldoende geld voor over heeft, dan is er wel degelijk weer ontwikkeling mogelijk. Zo waren die Brusselse richtlijnen ook bedoeld. Prima gedaan. Maar ja, over dat laatste ben ik wellicht nu al niet meer helemaal objectief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden