COLUMNDaniela Hooghiemstra

Voor D66 heb ik een gratis tip: neem als uitgangspunt dat moraliteit en commercie elkaar slecht verdragen

null Beeld

Sinds ‘integriteit’ bestuurlijk in de mode kwam, zijn organisatiebureaus als paddestoelen uit de grond geschoten. Net als andere moerasbegrippen die eindigen op ‘teit’ (‘identiteit’, ‘kwaliteit’) vormt het een rijke voedingsbodem voor urendeclaraties. En net als bij de Postcodeloterij zit er het commercieel aantrekkelijke aspect van gedwongen winkelnering aan vast. Wát? Heeft u géén integriteitsbeleid?

Toen na anonieme aantijgingen een ‘MeToo-affaire’ dreigde los te barsten bij D66, huurde de partij het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) in. Hoewel die naam officiële status suggereert, betreft het hier een door boerenzoon en ex-registeraccountant Jaap ten Wolde opgerichte, particuliere onderneming.

Nadat hij als medewerker van KPMG in 2003 werd berispt voor onzorgvuldigheid in het onderzoek naar declaraties van de toenmalige burgemeester Bram Peper, besloot Ten Wolde zich met zijn eigen bedrijf, BING, te richten op de meer algemene murky waters van menselijkheid. Van overschrijding van zedelijke grenzen tot belangenverstrengeling. Was er ergens stront aan de knikker, dan kwam Ten Wolde. In korte tijd werd hij, tevens auteur van het boek Ik ben integer, jij bent integer, het bestbetaalde geweten van Nederland.

Enkele spraakmakende (tucht)klachten inzake een affaire met een burgemeester in Schiedam, een ‘seksrel’ in Wassenaar en enkele waarschuwingen door de Accountantskamer verder, liet hij zich uitschrijven als registeraccountant en verliet hij in 2013 het bedrijf, waarvan hij volgens zijn compagnon en huidig directeur Peter Werkman, nog altijd aandeelhouder is.

De klacht over D66, geuit via een blog, was met name gericht tegen Frans van Drimmelen, de voorzitter van de Talentencommissie. Hij zou een van de ‘invloedrijke mannen’ zijn die zich ‘storten op stagiaires met ambitie’ bij de partij.

Een kolfje naar de hand van BING. Maar na de hoge verwachtingen was de conclusie vorige week een beetje een domper. Van seksuele intimidatie en machtsmisbruik bij de partij was niets gebleken. De anonieme klaagster had zich niet gemeld en op andere harde feiten was men evenmin gestuit.

Niettemin wijdde het bureau 22 pagina’s aan de ‘affaire’, inclusief ‘aanbevelingen’. Met talloze mensen werd gepraat en gemaild. Ook personen die geen lid van de partij waren of die hun onvrede uitten ‘in algemene zin’, meldden zich. Gevoelens van ‘onveiligheid’ en anekdotes werden ‘gedeeld’.

Op partijcongressen en bestuurdersweekends zou ‘onderling geflirt’ zijn. ‘Bepaalde mannen’ zouden daar ‘op vrouwen zijn afgestapt’, waarna ‘seksuele en/of buitenechtelijke relaties’ waren ontstaan.

Ja, zo gaat dat soms.

Hoewel de onderzoekers niet vast hadden kunnen stellen ‘of hetgeen dat door de personen benoemd’ werd, ook daadwerkelijk had plaatsgevonden, betekende dat volgens hen niet ‘dat er daarom aan getwijfeld moet worden’.

O nee?

Hoe dan ook, vorige week was het feit dat van machtsmisbruik en seksuele intimidatie bij D66 niets was gebleken, voor media aanleiding om uitgebreid stil te staan bij machtsmisbruik en seksuele intimidatie bij D66. Nieuwsuur refereerde daarbij aan Van Drimmelen als ‘de rotte appel’.

Tot nu toe associeerde ik ‘onveiligheid’ met oorlogsgebieden of slechte wijken na zonsondergang, maar inmiddels besef ik hoe gevaarlijk het kan zijn: je op klaarlichte dag in een vredig, aangeharkt land bevinden waar bedrijven zich tegen uurtarief op anonieme aantijgingen storten, waarna media rapporteren over hun bevindingen, ook al luidt de conclusie dat er niets gevonden is.

Onder het mom van neutrale ‘deskundigheid’ (welke?) haalt BING mensen door de mangel, waarna het straatje van de in opspraak geraakte organisatie ‘schoon’, de kas van het bureau gevuld en de media gevoed zijn. Alleen de beschuldigde ligt als offerdier op straat, maar wie kan dat iets schelen.

Aan het rijtje moderne paradoxen: feminisme leidt tot seksisme en anti-discriminatie leidt tot racisme, kan een derde worden toegevoegd: ‘integriteitsbeleid’ leidt tot beschadiging van weerloze individuen. Toevallig zijn het alle drie onderwerpen die D66 aan het hart gaan. BING biedt organisaties een ‘methodiek’, las ik op de bedrijfswebsite, waarmee ‘je zelf de meest integere keuze en bijbehorend handelen kunt ontdekken’.

Voor D66 heb ik een gratis tip: neem het principe dat moraliteit en commercie elkaar slecht verdragen als uitgangspunt. Dan ontdek je de rest misschien vanzelf.

Daniela Hooghiemstra is historicus en schrijver.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden