Media inChina

Voor Chinese staatsmedia is de wereld heerlijk eenvoudig

Chinese staatsmedia, spreekbuis van de communistische partij, doen hun best om de persvrijheid in Australië te ondermijnen, constateert onze correspondent in China. 

Mike Smith en Bill Birtles, de twee gevluchte Australische China-correspondenten.

De Chinese staatsmedia maken zich ernstig zorgen over de persvrijheid in Australië. De nationalistische krant Global Times wijdde deze maand tal van artikelen aan ‘de gruwelijke vervolging van Chinese journalisten door de Australische autoriteiten’ en ‘de anti-Chinese heksenjacht’. ‘Persvrijheid is alleen nog maar een concept in Australië’, aldus de krant, die als spreekbuis van de haviken in de Chinese Communistische Partij wordt gezien. ‘Het bestaat niet langer in de realiteit.’

De reeks artikelen, die op westerse lezers als een vorm van absurdistische fictie kan overkomen, begon op 9 september. Die dag werd bekend dat twee Australische correspondenten China waren ontvlucht, na intimidatie door de Chinese overheid. Dat nieuws leidde tot een storm van kritiek op de autoriteiten, die altijd al de persvrijheid met voeten treden, maar dat steeds brutaler doen. Dit jaar zijn al zeventien buitenlandse correspondenten het land uitgezet.

Maar China deed niets behalve Australië met gelijke munt terugbetalen, zo moest uit de artikelen in Global Times blijken. Twee maanden eerder waren immers vier journalisten van Chinese staatsmedia in Australië ondervraagd, in een onderzoek naar beïnvloeding van een Australisch politicus. Hun woningen waren doorzocht, hun elektronica in beslag genomen. Dat Australische journalisten in China dit moesten bekopen, was in Chinese ogen niets meer dan ‘wederkerigheid’.

Misleidend

‘Wederkerigheid’ is een populair concept in het Chinese buitenlandbeleid. Dat klinkt billijk, maar het is misleidend. Terwijl Chinese journalisten in westerse landen lang alle vrijheid kregen, worden buitenlandcorrespondenten in China voortdurend gehinderd. Wederkerigheid geldt alleen als het Beijing uitkomt.

Het probleem met de Chinese wederkerigheid is dat ze is gebaseerd op valse vergelijkingen. Zo is het ondervragen van westerse journalisten in China niet hetzelfde als het ondervragen van journalisten van Chinese staatsmedia in het Westen. Chinese staatsmedia doen niet aan journalistiek, maar aan propaganda, en in bepaalde gevallen aan beïnvloeding en spionage. ‘Ze belichamen’, zoals Xi Jinping het zelf verwoordde, ‘de wil van de Partij’.

Zo is vervolging in China ook niet hetzelfde als vervolging in Australië. De Australische journalisten in China riskeerden het lot van hun landgenote Cheng Lei, vastgehouden op onbekende locatie, zonder aanklacht en zonder toegang tot advocaten. De Chinese journalisten in Australië werden ondervraagd met een bevelschrift, in een formeel onderzoek met beroepsmogelijkheden. Hun zaak wordt door Australische media nauwlettend in het oog gehouden.

Ongebreidelde macht

Het ironische is dat heel wat Australische media erg kritisch zijn op het onderzoek naar de Chinese journalisten. Dat onderzoek maakt gebruik van een nieuwe wet tegen buitenlandse inmenging, maar volgens critici geeft die wet de Australische inlichtingendiensten ongebreidelde macht. Ze waarschuwen: Chinese staatsmedia maken misbruik van de openheid van westerse democratieën, maar wie de democratie wil verdedigen, moet opletten dat hij haar zelf niet verzwakt.

Het zijn complexe problemen, waarvoor geen kant-en-klare oplossingen bestaan. Veel westerse media en politici worstelen daarmee. Chinese staatsmedia niet. ‘China heeft zich altijd vriendschappelijk opgesteld tegenover Australië’, klinkt het in Global Times, ‘en de Chinese overheid heeft zich in de omgang met de twee Australische journalisten altijd aan de wet gehouden. Maar Australië voert een campagne van staatsterreur tegen Chinese journalisten.’ China goed, Australië slecht: wat zit de wereld, voor wie in Chinese staatsmedia gelooft, heerlijk eenvoudig in elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden